Falklandoorlog

Samenvatting

De Falklandoorlog (Engels Falklands War

Achtergrond

Het eigendom van de eilanden werd lang betwist. In 1600 zag de Nederlander Sebald de Weert een groep van drie onbewoonde eilanden. Kort daarna werden ze gemarkeerd op Nederlandse zeekaarten. In 1690 was de Engelse kapitein John Strong de eerste die voet zette op de eilanden en de zeestraat tussen de twee hoofdeilanden Falkland Channel noemde, naar de admiraliteitschef Lord Falkland. Pas later werd “Falkland” gebruikt als naam voor de hele archipel. Tussen 1698 en 1712 brachten Franse kapiteins de eilanden in kaart. Op hun kaarten, in 1716 gepubliceerd door Frezier in Saint-Malo, werden ze vermeld als “Iles Malouines” – verwijzend naar de naam van de stad St. Malo. In 1764 stichtte de Fransman Louis Antoine de Bougainville de eerste kolonie, die in oktober 1766 door de Franse kroon aan Spanje werd verkocht. Op 1 april 1767 werd de kolonie formeel overgedragen aan de Spanjaarden, die de naam van de eilanden – gewijzigd in het Spaans – behielden als “Malvinas”. De Britse kapitein (Captain of the Royal Navy) John McBride was echter al in december 1766 geland op het eiland Saunders (Spaans: Isla Trinidad), dat toen “Falkland” heette, en liet een kleine troepenmacht onder kapitein Anthony Hunt (Captain of the Army) achter om de Britse aanspraken veilig te stellen. De naam Falkland moest dus aanvankelijk in het enkelvoud worden opgevat en verwees niet naar het naburige East Falkland (Isla Soledad); het meervoud “Falklands” werd pas veel later door de Britten gebruikt. In november 1769 ontmoetten de sloep van kapitein Hunt en een Spaanse schoener elkaar in de Falklands Sound. Ze eisten van elkaar dat ze de Falklandeilanden zouden verlaten, maar niemand gaf daar gehoor aan. Dit leidde tot de Falklandcrisis tussen Groot-Brittannië en Spanje, die bijna tot een conflict tussen beide staten leidde. In mei 1770 stuurde de Spaanse gouverneur in Buenos Aires, Francisco Bucarelli, vijf fregatten, die de dertien Britten die op 10 juni 1770 bij Hunt waren gestationeerd snel tot overgave dwongen. Een dreigende oorlog tussen Groot-Brittannië en Spanje werd afgewend door een geheime vredesverklaring op 22 januari 1771, waarin Spanje de soevereine rechten over de Falklandeilanden toegaf, maar zich deze voorbehield. In een ander verdrag op 16 september 1771 erkenden beide partijen wederzijds hun eerdere rechten op respectievelijk de Falklandeilanden en de Malvinas. De Britten deden echter geen merkbare poging om de eilanden permanent te vestigen in de jaren die volgden.

De rechtvaardiging van de aanspraken van Argentinië op het eigendom van de Falklandeilanden is zeer complex. De claims zijn echter voornamelijk gebaseerd op het feit dat Buenos Aires zichzelf beschouwt als de enige rechtsopvolger van het voormalige Spaanse onderkoningdom aan de Río de la Plata.

Met de onttroning van de vorige koning en de Franse overname van Madrid in 1808 werden de autonomie-inspanningen in de Spaanse koloniën in Zuid-Amerika geïntensiveerd. Op 25 mei 1810 verklaarde Buenos Aires zich autonoom. Pas toen de herstelde Spaanse koning Ferdinand VII na de verdrijving van de Fransen weigerde de autonomie van de Zuid-Amerikaanse koloniën te erkennen, verklaarden de Verenigde Provincies van de Río de la Plata zich op 9 juli 1816 onafhankelijk. In de oorlogen die volgden, maakten de Verenigde Provincies van de Río de la Plata in Buenos Aires nadrukkelijk aanspraak op alle gebieden die ooit deel hadden uitgemaakt van het Spaanse onderkoningdom op La Plata, waartoe – ondanks de nog bestaande Britse aanspraken – ook de Falklandeilanden (of in het Spaans: Islas Malvinas) behoorden. Dit leidde niet alleen tot gevechten met Spaanse troepen, maar ook tot verschillende oorlogen met Uruguay, Paraguay, Bolivia en Brazilië in de volgende decennia. Grensgeschillen met Chili over wederzijdse aanspraken op Patagonië en Vuurland werden na de Falklandoorlog van 1982 grotendeels bijgelegd (waarbij Argentinië op 25 november 1984 afstand deed van de Beagle-kanaaleilanden). Sommige geschillen blijven echter bestaan.

Het laatste Spaanse garnizoen op de Malvinas (Falklandeilanden) trok zich in 1811 terug naar Montevideo in Uruguay, samen met de bewoners van de nederzetting Puerto Soledad (Port Louis). Daarna waren de eilanden vrijwel onbewoond en werden ze slechts tijdelijk bezocht (meestal om schepen te repareren en vers water in te nemen) door zeelieden en walvisvaarders van verschillende naties. De rol van David Jewitt in 1820

Pas in juni 1829 benoemde Buenos Aires formeel een gouverneur van de eilanden. De nieuwe gouverneur was Louis Vernet, een in Hamburg geboren Franse koopman met een Amerikaans paspoort, die in 1826 om particuliere economische redenen naar de Falklandeilanden was gekomen om het inmiddels vrij talrijke verwilderde vee op de eilanden met behulp van Argentijnse gauchos te vangen en naar het vasteland te brengen. Daartoe stichtte hij er in 1828 ook een nederzetting. In januari 1829 liet Vernet zijn claim op grote gebieden op de Falklandeilanden voor agrarisch gebruik officieel registreren op de Britse ambassade in Buenos Aires. In april 1829 bevestigde de ambassade zijn claim formeel en de ambassadeur deelde hem mee dat Hare Majesteits regering zijn nederzetting graag onder haar bescherming nam. In de onderhandelingen met de Britse ambassade had Vernet echter verzwegen dat hij al een jaar eerder, in januari 1828, landrechten bij de Argentijnse regering had laten bevestigen en al in 1823 in Buenos Aires vis- en graasrechten op de Malvinas had aangevraagd. Nadat de Argentijnse regering in juni 1829 de “Comandancia Político y Militar de las Malvinas” (Spaans voor “Politiek en Militair Commando van de Malvinas”) had opgericht met betrekking tot zijn nederzetting en Vernet als de eerste “commandant” daarvan had aangesteld, protesteerde de Britse ambassadeur op 19 november 1829 in een formele nota krachtig bij de Argentijnse regering tegen deze flagrante schending van de Britse soevereine rechten op de Falklandeilanden. Vanwege Vernets (schijnbare of werkelijke) “dubbelspel” wordt diens naam tegenwoordig zelden genoemd in Argentijnse verslagen, en de Zuid-Amerikanen baseren hun claims voornamelijk op David Jewitt, die slechts enkele maanden op de eilanden had doorgebracht in een schip dat schipbreuk leed.

In 1831 vond het zogenaamde “Lexington”-incident plaats, naar aanleiding van Vernets inbeslagname in 1829 van drie schepen van Amerikaanse zeehondenjagers die de hem in 1823 door de Argentijnse regering en in 1829 door de Britse regering gegarandeerde vis- en jachtrechten hadden geschonden (de VS hadden – volgens Vernet – zonder onderscheid zeehonden en andere dieren op de eilanden gedood). De VS stuurden daarom meer dan twee jaar later, in december 1831, het korvet Lexington, waarvan de bemanning de nederzetting in Vernets afwezigheid vernietigde en de Falklandeilanden vrij verklaarde (d.w.z. niet behorend tot enige staat), waardoor ook de Europese belangstelling voor de eilanden terugkeerde. In antwoord op de Argentijnse protesten tegen de schending van hun soevereiniteit verwezen de VS slechts naar reeds bestaande Britse soevereine rechten.

Niettemin plaatste Buenos Aires in 1832 troepen op de eilanden om er een strafkolonie te stichten. In november 1832 kwamen de gevangenen echter in opstand en vermoordden de commandant van de troepen, kapitein Jean Etienne Mestivier. Argentinië stuurde nog een schip met soldaten om de moordenaars te arresteren. Slechts drie dagen na hun aankomst landde de Britse sloep HMS Clio, waarvan de kapitein John James Onslow op 3 januari 1833 de Argentijnse vlag neerhaalde en de Britse hief, waarmee de Britse aanspraken werden vernieuwd. Daarna hadden de eilanden meer dan een jaar lang geen overheidsgezag (d.w.z. zelfs na het vertrek van het Britse schip deed de Argentijnse regering geen poging om de archipel terug te vorderen). Pas op 10 januari 1834 landde de HMS Tyne voor een van haar jaarlijkse routinebezoeken en liet, om de Britse aanspraken definitief veilig te stellen, een jonge officier achter om als “resident marineofficier” een Brits bestuur op te zetten. Pas na de vestiging van verdere nederzettingen benoemde Groot-Brittannië in 1842 een eigen gouverneur voor de Falklandeilanden. Tussen 1833 en 1849 herhaalde de Argentijnse Confederatie nog enkele malen haar protest, dat door Groot-Brittannië werd afgewezen met het argument dat zij hun aanspraken baseerden op het feit dat de Falklandeilanden Spaans waren geweest, maar dat Spanje de rechten op de eilanden reeds vóór de onafhankelijkheid van Zuid-Amerika aan Groot-Brittannië had afgestaan, waardoor de eilanden niet langer tot het onderkoningdom behoorden.

Tussen 1843 en 1852 brak een reeks oorlogen uit tussen Buenos Aires en de provincies ten noorden van de La Plata en aan de Parana, die zich onafhankelijk hadden verklaard. Brazilië en de twee grote Europese mogendheden, Frankrijk en Groot-Brittannië, raakten uiteindelijk bij deze oorlogen betrokken (→ zie artikel over de geschiedenis van Argentinië, Brazilië, Paraguay, Uruguay en Juan Manuel de Rosas). In de loop van deze crisis sloten de Argentijnse Confederatie onder Juan Manuel de Rosas en Groot-Brittannië op 24 november 1849 een verdrag waarin “alle” geschillen werden geregeld. Volgens de Britten werd daarmee ook het geschil over de Falklandeilanden beslecht, wat Argentinië tegenwoordig ontkent. De Argentijnse Confederatie – en later de Republiek Argentinië – maakte de daaropvolgende decennia echter geen verdere aanspraken op de Falklandeilanden. Op in Argentinië gedrukte kaarten werden de eilanden ofwel helemaal weggelaten ofwel gemarkeerd als Brits grondgebied.

De Republiek Argentinië, die in 1862 werd opgericht als opvolger van de Verenigde Provincies van de Río de la Plata en de Argentijnse Confederatie, onderhield tot het begin van de Tweede Wereldoorlog voortdurend goede betrekkingen met Groot-Brittannië en maakte in die periode slechts indirect aanspraak op de Falklandeilanden. Pas in 1941 werden de eilanden weer genoemd in een officieel document, voor het eerst sinds 1849. In de loop van deze oorlog bekoelde de relatie tussen beide staten merkbaar, want Argentinië bleef tot bijna het einde neutraal, ondanks druk van Londen (de oorlogsverklaring aan Duitsland vond pas plaats op 27 maart 1945).

Pas na de oorlog en de oprichting van de VN begon Argentinië zich begin jaren zestig weer actiever op te stellen ten aanzien van de Falklandeilanden, als onderdeel van de discussie over dekolonisatie van de wereld. De ongeveer 1.900 inwoners van de Falklandeilanden weigerden echter resoluut onder het bewind van Argentinië te komen. De toenmalige Britse vertegenwoordiger bij de VN, Hugh Foot, beriep zich op artikel 73 van het VN-Handvest, waarin de nadruk wordt gelegd op de zelfbeschikking van de inwoners, en verwierp daarom ook de Argentijnse aanspraken op de Falklandeilanden voor de Algemene Vergadering van de VN in augustus 1964. Pas iets later, in december 1965, eiste de Algemene Vergadering van de VN in een resolutie (VN-resolutie 2065) dat Groot-Brittannië en Argentinië onmiddellijk onderhandelingen over de eilanden zouden beginnen en een vreedzame oplossing voor het probleem zouden vinden.

Na de oproep begonnen Groot-Brittannië en Argentinië in 1965 te onderhandelen over de toekomst van de eilanden. Tot het uitbreken van de oorlog 17 jaar later werd echter geen akkoord bereikt. De onderhandelingen mislukten omdat, hoewel verschillende opeenvolgende Labour-regeringen in Londen best bereid waren concessies te doen en de eilanden op te geven, net als andere Britse “koloniën”, Argentinië vasthield aan onbeperkte soevereiniteit, d.w.z. het was niet bereid de Falklands autonome rechten te verlenen zoals de Zweden die genieten op de Åland-eilanden, die tot Finland behoren. Voor de Britten, die altijd de nadruk legden op het recht op zelfbeschikking, was dit echter een onmisbare voorwaarde voor de overdracht van soevereiniteitsrechten. Nadat een groep Peronisten in september 1966 een vliegtuig (een Douglas DC-4) had gekaapt naar Port Stanley, waar zij twee Britse ambtenaren gevangen namen om een onmiddellijke overdracht van de Falklandeilanden aan Argentinië af te dwingen, werden de besprekingen tijdelijk opgeschort. Een klein contingent van 45 mariniers werd toen gestationeerd in Port Stanley om de eilanden beter te beschermen.

Bij de onderhandelingen stelde de toenmalige Labourregering naar buiten toe steeds de belangen van de inwoners van de Falklandeilanden voorop, maar zij schermde de onderhandelingen met Argentinië zorgvuldig af voor het Britse publiek. Ook de bewoners van de archipel hebben niets van de onderhandelingen vernomen en daarom begonnen zij begin 1968 met behulp van conservatieve parlementsleden via de media bij de regering in Londen te lobbyen. Vervolgens bezocht in datzelfde jaar de minister van Buitenlandse Zaken, Lord Chalfont, zowel de Falklandeilanden als Argentinië. Zijn rapport wees er nogmaals op dat de inwoners van de Falklandeilanden Brits wilden blijven, maar dat Argentinië vasthield aan zijn claim, zodat zonder oplossing van het probleem een (gewapend) conflict te vrezen viel. Ondanks groeiend verzet bereikten de Britse minister van Buitenlandse Zaken Michael Stewart en de Argentijnse minister van Buitenlandse Zaken Costa Méndez dit jaar toch een memorandum van overeenstemming waarin beide partijen erkenden dat “in het belang” van de inwoners van de Falklandeilanden de Britse regering bereid was de soevereiniteit op een nader te bepalen datum aan Argentinië over te dragen.

In die tijd begon de economische situatie van de eilanden, die voornamelijk gebaseerd was op de schapenteelt en wol, steeds meer te verslechteren. Aangezien de Britse regering en de negen grootgrondbezitters die op dat moment het grootste deel van de eilanden bezaten, stilzwijgend verwachtten dat de eilanden waarschijnlijk “binnen vijfentwintig jaar” naar Argentinië zouden gaan, wilden noch de regering noch de particuliere ondernemers in de Falklands investeren. Door subsidies voor de wekelijkse scheepvaartdienst naar Montevideo, die daardoor moest worden stopgezet, te schrappen, kreeg de Britse regering de Falklanders uiteindelijk zover dat zij in 1971 instemden met een luchtvaartovereenkomst met Argentinië. Bijgevolg nam de Argentijnse staatsluchtvaartmaatschappij LADE de verbinding met het vasteland over, maar beschouwde de vlucht als een binnenlandse vlucht en dwong de passagiers een speciale Argentijnse identiteitskaart te aanvaarden waarop de houder werd geïdentificeerd als een Argentijnse burger van de Malvinas (hetgeen de Britse regering stilzwijgend aanvaardde). Dit punt was – althans voor een groot deel van de Falklanders – een grote ergernis en versterkte hun wantrouwen jegens zowel Buenos Aires als de regering in Londen. Tegelijkertijd weigerde de Britse regering wegen op de eilanden aan te leggen, de haven van Port Stanley te moderniseren of een luchthaven op de eilanden te bouwen die geschikt is voor moderne vliegtuigen. De Argentijnen namen deze taak vervolgens over met middelen uit hun defensiebegroting en bouwden de moderne luchthaven in Stanley in 1972. In ruil daarvoor breidde Londen de Argentijnse rechten op de bevoorrading van de eilanden uit in verschillende afzonderlijke overeenkomsten tussen 1973 en 1975, waarbij de meestal staatsbedrijven die hiervoor verantwoordelijk waren steeds meer de Argentijnse vlag gingen voeren op de Falklandeilanden.

Nadat de Labourpartij in 1974, na een korte conservatieve periode, weer in de regering was gekomen, probeerde het ministerie van Buitenlandse Zaken de besprekingen met Argentinië te bespoedigen volgens de lijnen van VN-resolutie 2065 over de Falklandeilanden. In 1975 deed de pas benoemde Britse ambassadeur in Argentinië, Derek Ashe, de toenmalige Argentijnse president, Isabel Perón, het aanbod dat Argentinië de Falklandeilanden economisch verder zou ontwikkelen met genereuze Britse hulp, om zo de eilandbewoners voor zich te winnen. De Argentijnse regering wantrouwde dit aanbod echter en zag het als niets meer dan een koel berekende Britse vertragingstactiek. Nadat Ashe vervolgens een reeks dreigbrieven had ontvangen en er buiten de Britse ambassade een autobom ontplofte, waarbij twee leden van de bewaking omkwamen, werd hij in 1976 op verzoek van Argentinië teruggeroepen.

Om echter de overdracht van de soevereiniteitsrechten aan Buenos Aires voor de Falklandlanden aanvaardbaar te maken, stuurde de Britse regering Lord Shackleton, de zoon van de beroemde ontdekkingsreiziger Ernest Shackleton, die dicht bij de Labourpartij stond, naar Argentinië en de Falklandeilanden. Buenos Aires weigerde Lord Shackleton echter de toegang en daarom moest hij per schip vanuit Montevideo naar de eilanden worden gebracht. Na een langer verblijf op de eilanden kwam Lord Shackleton in zijn gedetailleerde verslag, dat hij in juni 1976 aan premier James Callaghan voorlegde, tot een conclusie die de Labour-partij niet zo gunstig gezind was. Niet alleen verklaarde hij opnieuw dat de bevolking van de eilanden Brits wilde blijven, maar ook dat de eilanden (in tegenstelling tot diverse officiële verklaringen aan de pers) de belastingbetaler geen cent kostten. De eilanden hadden tussen 1951 en 1974 een gemiddeld overschot van 11,5 miljoen pond per jaar gegenereerd. Bovendien somde hij op hoe dit bedrag gemakkelijk kon worden verhoogd door enkele investeringen (hij wees onder meer op de visserij in de wateren rond de eilanden, die tot dan toe helemaal niet bestond, en op de waarschijnlijkheid dat het Malvinas-bekken voor de kust oliehoudende lagen bevatte). Het State Department beschouwde het rapport als een “ramp”; in zijn antwoord herhaalde het dat het de belangen van de Falklands zou beschermen, maar het verbrak de besprekingen met Buenos Aires nog steeds niet, ondanks de Argentijnse provocaties die vanaf 1976 steeds frequenter werden. Om de sterke indruk die het Shackleton-rapport op de Falklanders had gemaakt te verzachten, stuurde premier Callaghan zijn vertrouweling op het ministerie van Buitenlandse Zaken, Ted Rowlands, in februari 1977 naar de Falklands om de inwoners duidelijk te maken dat de twee sterkste economische “troeven” die Lord Shackleton had genoemd, vis en olie, zich in de wateren rond de eilanden bevonden en daarom niet gemakkelijk tegen de wil van de Argentijnen konden worden gebruikt. Maar zelfs Rowland kon de Falklanders niet overtuigen. Vanaf dat moment gaf het State Department steeds meer de voorkeur aan het “lease back”-model (naar het voorbeeld van Hong Kong), maar dit werd verworpen door zowel de havikistische landen als Argentinië, dat nu steeds meer aandrong op onmiddellijke en onbeperkte soevereiniteit over de eilanden in de zuidelijke Atlantische Oceaan.

De staatsgreep in Argentinië en de machtsovername door een militaire junta, die al snel met grote brutaliteit optrad tegen de oppositie in het land, veranderde echter al snel de houding van veel parlementsleden van de Labour- en Liberale Partij, die nu niet langer de uitlevering van Britse burgers aan de “Argentijnse folteraars” wilden steunen. Zelfs na de verkiezingsoverwinning van de Conservatieve Partij in 1979 en de benoeming van Margaret Thatcher tot Eerste Minister werden de besprekingen met Argentinië aanvankelijk voortgezet, waarbij de nieuwe regering, om tijd te winnen, aanvankelijk het “lease back”-model hanteerde, maar sindsdien werden de besprekingen van Britse zijde steeds vrijblijvender gevoerd, zodat in Buenos Aires de indruk ontstond dat de besprekingen voorgoed werden uitgesteld. Met de geplande sluiting van het laatste Britse onderzoeksstation op South Georgia en de ontmanteling van het ijspatrouilleschip HMS Endurance, dat tot dan toe de Britse soevereiniteit in het gebied van de Antarctische eilanden vertegenwoordigde, gaf de Britse regering de Argentijnen in de late herfst van 1981 echter te kennen dat zij kennelijk bereid was zich volledig uit de Zuid-Atlantische Oceaan terug te trekken. En het was in deze zin dat de verhuizing door Argentinië werd begrepen (zie ook het volgende punt).

Na een staatsgreep in maart 1976 werd Argentinië geregeerd door een militaire regering die, als onderdeel van het “proces van nationale reorganisatie”, tot 1983 talrijke oppositieleden vermoordde, van wie de meesten gewoon spoorloos verdwenen (zie: Desaparecidos). Dit werd gerechtvaardigd door de strijd tegen de linkse guerrilla”s van de Montoneros, die echter maar een paar duizend man telde. Het land had al grote economische problemen voordat de militairen aan de macht kwamen, en deze problemen verergerden tijdens hun bewind.

In oktober 1977, nadat Argentinië een (gewapend) onderzoeksstation had opgericht op het eiland Zuid-Thule (in talrijke encyclopedieën terug te vinden als Morrell Island, de Amerikaanse naam van het eiland), waarschuwden de Britse inlichtingendiensten voor toegenomen militaire activiteit in Zuid-Argentinië. De Britse regering stuurde daarop als voorzorgsmaatregel twee fregatten en een onderzeeër naar de Zuid-Atlantische Oceaan (wat echter niet openbaar werd gemaakt en door Argentinië helemaal niet werd opgemerkt) en kondigde een (economische) uitsluitingszone van 25 zeemijl rond de Falklandeilanden af, maar aanvaardde voor het overige stilzwijgend de bezetting van het eiland door Argentinië.

Op 22 december 1978 lanceerde de junta Operatie Soberanía (Operatie Soevereiniteit) om de met Chili betwiste Kaap Hoorn-eilanden militair te bezetten en Chili binnen te vallen. Het werd echter een paar uur later afgebroken.

In 1978 had het Argentijnse leger de “linkse guerrilla”s” volledig uitgeschakeld door middel van een geheime Vuile Oorlog (zie ook Proces van Nationale Reorganisatie, Staatsterreur), die tussen de 10.000 en 30.000 slachtoffers eiste. De Argentijnse economie was aan flarden, met een inflatie van ongeveer 140% in 1980. Het jaar daarop volgden twee regeringswisselingen: eerst kwam in maart 1981 de relatief liberale generaal Viola aan de macht en zorgde voor een korte periode van relatieve vrijheid van meningsuiting. Op 9 november werd generaal Viola ziek en moest worden opgenomen in een militair hospitaal. Op 22 december 1981 trad generaal Leopoldo Galtieri aan als president. Kort daarna werden de onderhandelingen met Groot-Brittannië op verzoek van Argentinië tijdelijk uitgesteld.

Volgens veel waarnemers wilde de toenmalige Argentijnse leiding de publieke kritiek op de desolate economische situatie en de mensenrechtensituatie verhullen met een snelle, patriottische “overwinning” in de Malvinas-kwestie. De 150e verjaardag van de “illegale bezetting van de Falklandeilanden door de Britten” diende als voorwendsel. In de VN werd druk uitgeoefend met een subtiele hint naar een militaire invasie, maar de Britten negeerden dit. Sinds de bezetting van het eiland Zuid-Thule (1976), die Londen zonder verzet had aanvaard, interpreteerden de Argentijnen het Britse standpunt als een terugtrekking en geloofden zij dat Groot-Brittannië de eilanden in geval van een invasie zonder slag of stoot aan hen zou overdragen. Dit geloof werd versterkt door de geplande terugtrekking van de laatste permanent in de Zuid-Atlantische Oceaan gestationeerde eenheid van de Royal Navy, HMS Endurance, en door de British Nationality Bill van 1981, die het Britse staatsburgerschap van de eilandbewoners beperkte en hen tot “Falklanders” verklaarde.

De nieuwe vriendschap (door de actieve steun aan de anti-Sandinistische Contra”s in Midden-Amerika) met de VS, die in 1979 het wapenembargo tegen Argentinië weer ophieven (Ronald Reagan werd eind 1980 tot zijn opvolger gekozen), versterkte de overtuiging van president Galtieri dat Groot-Brittannië geen oorlog kon voeren in de Zuid-Atlantische Oceaan zonder de steun van de VS.

Verdere Argentijnse plannen voorzagen destijds in een militaire bezetting van de eilanden ten zuiden van het Beaglekanaal na een succesvolle verovering van de Falklands. Het hoofd van de Argentijnse luchtmacht tijdens de Falklandoorlog, Basilio Lami Dozo, bevestigde deze plannen in een interview met de Argentijnse krant Perfil:

Ook de laatste minister van Buitenlandse Zaken van Argentinië van voor de oorlog, Óscar Camilión – die van 29 maart 1981 tot 11 december 1981 in functie was – bevestigde deze voornemens, zo schreef hij later in zijn memoires:

Ook Kalevi Holsti kwam tot deze conclusie:

Dit idee was in de Argentijnse pers al vaak geuit, bijvoorbeeld door verslaggever Manfred Schönfeld van La Prensa (Buenos Aires) op 2 juni 1982 over het verloop van de oorlog na de inzet op de Falklands, toen men nog dacht dat de oorlog in Argentinië gewonnen was:

In december 1978 had de Argentijnse junta Operatie Soberanía al op het laatste moment afgebroken. Voor het Argentijns-Chileense conflict over het Beaglekanaal zag Jorge Anaya een kans om een militaire basis op de Malvinas te vestigen die Chili niet kon bereiken.

De concrete planning voor het “herstel van de Malvinas” begon op 15 december 1981, toen vice-admiraal Lombardo op de marinebasis Puerto Belgrano door admiraal Jorge Anaya (1926-2008), de opperbevelhebber van de marine en lid van de junta, werd gevraagd discreet een plan op te stellen voor het herstel van de Malvinas in de nabije toekomst. Volgens andere hoge officieren was de militaire leiding al enige tijd met dit probleem bezig, dus de voorlopige planning was al begonnen voordat Galtieri president werd. Nominaal was de militaire planning aanvankelijk alleen bedoeld ter ondersteuning van grotere diplomatieke inspanningen in 1982, het jaar van de Malvinas. In overleg met admiraal Anaya tijdens deze periode werd besloten om

Medio januari 1982 begon een speciale werkcommissie (Comisión de Trabajo in het Spaans) in afzondering in het hoofdkwartier van het leger in Buenos Aires met de concrete planning van “het herstel van de Malvinas”. De veronderstelling was dat een landing op de Malwinas niet voor september zou plaatsvinden, d.w.z. dat deze ongeveer zou samenvallen met het begin van de lente op het zuidelijk halfrond. Tegen die tijd zou, zoals Londen aankondigde, ook het Britse ijspatrouilleschip HMS Endurance de Zuid-Atlantische Oceaan moeten hebben verlaten en zou de Argentijnse luchtmacht alle veertien in Frankrijk bestelde Super Étendard en alle vijftien tegelijkertijd bestelde AM39 “Exocet” lucht-schipraketten moeten hebben ontvangen en getest. Bovendien leert de ervaring dat de rekruten van 1982 dan voldoende getraind zouden moeten zijn. De uitwerking van de eigenlijke landingsplannen op de eilanden werd toevertrouwd aan vice-admiraal Carlos Büsser, de commandant van de mariniers, die onder meer het 2e bataljon van de mariniers in februari en maart verschillende landingsoefeningen liet uitvoeren in Zuid-Patagonië op stranden die sterk leken op die van de Falklandeilanden. Reeds op 9 maart legde de werkgroep het voltooide plan voor een landing van troepen te Puerto Argentino (Stanley) in september voor aan de junta, die het na een kort onderzoek goedkeurde.

Eerste militaire situatie

De Argentijnse luchtmacht (Fuerza Aérea Argentina, of FAA) beschikte over een groot aantal moderne vliegtuigen en wapens, waaronder Mirage III jachtvliegtuigen, Mirage 5 jachtbommenwerpers en oudere maar nog steeds zeer capabele Douglas A-4 jachtbommenwerpers. Het had ook de door Argentinië ontwikkelde FMA-IA-58 Pucará grondjagers, die konden opstijgen van korte en geïmproviseerde vliegvelden. Dit was vooral belangrijk voor operaties op de Falklandeilanden, waar slechts één vliegveld een betonnen startbaan had. De FAA had ook oudere Engelse Elektrische Canberra bommenwerpers in haar inventaris.

De Argentijnse luchtmacht was echter specifiek voorbereid op een oorlog tegen Chili of de guerrilla”s en was dus meer uitgerust voor een gevecht op korte afstand tegen gronddoelen dan voor een gevecht op lange afstand tegen schepen. Daardoor had Argentinië slechts twee Lockheed C-130”s die waren omgebouwd tot bijtankvliegtuigen voor de FAA en de marine. De Mirages waren niet uitgerust voor bijtanken vanuit de lucht.

Bovendien had de FAA slechts enkele verkenningsvliegtuigen en lucht-luchtraketten van Franse en Amerikaanse makelij, maar de meeste daarvan behoorden niet tot de modernste versies. De toen geavanceerde Exocet AM39 lucht-schipraketten, die een ernstige bedreiging hadden kunnen vormen voor de Britse vloot, waren besteld bij Frankrijk, maar er waren er volgens Argentijnse bronnen slechts vijf beschikbaar aan het begin van de oorlog. Bij deze luchtmachttroepen kwamen vijf moderne Dassault Super Étendards van marinevliegers die waren uitgerust voor bijtanken vanuit de lucht. Argentinië had veertien van deze toestellen besteld, maar bij het uitbreken van de oorlog waren er slechts vijf geleverd. Eén ervan moest als gevolg van het door de EG-staten opgelegde wapenembargo aan de grond blijven als donor van reserveonderdelen.

De Argentijnse luchtmacht was verdeeld in acht groepen (Grupo 1-8), die op hun beurt weer waren onderverdeeld in twee tot vier squadrons. In sommige verslagen wordt het Escuadrón Fénix (Phoenix Squadron), dat bestond uit 35 civiele vliegtuigen (voor transport- en verkenningstaken), aangeduid als “Grupo 9”. De marinevliegers (Aeronaval Argentina) waren verdeeld in acht vliegtuigen en twee helikoptersquadrons. De onlangs geleverde ultramoderne “Super Étendards” behoorden tot het “2 Escuadrilla de Caza y Ataque” (2e Jacht- en Grondaanvalssquadron). De sterkte van een Grupo varieerde van twaalf tot 32 vliegtuigen. Grupo 3 werd tijdens de oorlog grotendeels overgebracht naar de Falklandeilanden met zijn grondaanvalsvliegtuigen van het type Pucará.

Voor operaties in de zuidelijke Atlantische Oceaan werden de Argentijnse zeemachten (Spaans: Armada de la República Argentina, ARA) onderverdeeld in

De Royal Navy was ten tijde van het uitbreken van de oorlog niet opgezet om de hoofdmacht te zijn bij een dergelijke maritieme operatie in een zo verafgelegen gebied. Het was eerder gericht op inzet in een eventuele derde wereldoorlog binnen de NAVO-structuur. Aangezien in dat geval haar voornaamste taak zou zijn geweest de transatlantische verbindingsroutes, met name het GIUK-gat, te beveiligen tegen de Noordelijke Vloot van de Sovjet-Unie, werd de nadruk gelegd op anti-duikbootoorlogvoering. Aangezien volgens westerse beoordelingen de gelijktijdige dreiging van Sovjet-luchtaanvallen in de Noord-Atlantische Oceaan gering zou zijn geweest, beschikten Britse schepen over beperkte luchtafweercapaciteiten. Zo werden eind jaren zeventig de grote vliegdekschepen HMS Eagle en HMS Ark Royal, die duur in onderhoud waren, buiten gebruik gesteld, evenals de bijbehorende Blackburn Buccaneer vliegdekschepen. Vanwege de hoge kosten weigerde de Britse regering de Ark Royal, die pas in 1972 was verbeterd, te reviseren. Ook tot de ontmanteling van de resterende kleine vliegdekschepen was reeds besloten; HMS Bulwark werd in 1980 ontmanteld en verkeerde reeds in een te slechte staat om in 1982 snel te worden gereactiveerd; de ontmanteling van HMS Hermes zou in 1982 volgen. Luchtsteun tijdens de oorlog moest komen van bases aan land of van Amerikaanse vliegdekschepen. Er was overeenstemming bereikt met Australië over de verkoop van de relatief nieuwe HMS Invincible. Naarmate de onderzees gelanceerde raketmacht zich uitbreidde, werd het aantal oppervlaktetroepen verder verminderd. De Royal Air Force was bezig de Avro Vulcan met pensioen te sturen ten gunste van de Panavia Tornado, die stap voor stap werd geïntroduceerd. In het leger werd prioriteit gegeven aan de modernisering van het Britse Rijnleger. In mei 1981 had minister van Defensie John Nott een nieuw Witboek uitgebracht met drastische herstructureringsvoorschriften.

Vanwege de geplande bezetting van de Falklandeilanden en de oorlogsdreiging met Chili stelde Argentinië in 1982 tegelijkertijd twee cohorten rekruten op. De Argentijnse strijdkrachten hadden dat jaar een sterkte van 181.000 man, waarbij nog de paramilitaire Nationale Gendarmerie (Spaans “Gendarmería Nacional”) en de Kustwacht (Spaans “Prefectura Naval Argentina”) kwamen, die beide ook eenheden naar de Malvinas stuurden. Dit gaf Argentinië een troepenmacht van meer dan 200.000 man. Toen na de bezetting van de eilanden duidelijk werd dat Groot-Brittannië geenszins bereid was de annexatie van de Falklandeilanden te aanvaarden, stuurden de Argentijnse strijdkrachten delen van drie brigades van het leger en een versterkt bataljon van de mariniers naar de eilanden. Ter ondersteuning hebben de luchtmacht, de nationale gendarmerie en de kustwacht extra eenheden op de eilanden gestationeerd. De Britse zeeblokkade verhinderde echter verdere versterking van de Argentijnse troepen.

In totaal kwamen ongeveer 15.000 tot 16.000 Argentijnen voor kortere of langere tijd naar de Falklandeilanden. Dit aantal is hoger dan het aantal soldaten dat op 15 juni op de Falklandeilanden in Britse gevangenschap belandde (ongeveer 12.700), onder meer omdat de meeste eenheden die de eilanden in april hadden bezet, naar het vasteland waren teruggekeerd en bovendien een groot aantal zieken en gewonden in de weken voor de overgave nog kon worden uitgevlogen. Het aantal Argentijnse soldaten dat betrokken was bij de oorlog was nog hoger. Onmiddellijk na de oorlog (1983) verklaarde het Argentijnse leger officieel dat 14.200 soldaten aan de oorlog hadden deelgenomen. Tot 1999 werd dit aantal achtereenvolgens verhoogd tot 22.200 man. In 2007 rekende de Argentijnse vereniging van Falklandveteranen op “ongeveer” 24.000. Aangezien echter (althans tijdelijk) bijna de gehele Argentijnse luchtmacht en marine bij de gevechten betrokken waren, die samen 55.000 tot 60.000 man telden, kan dit cijfer – dat bovendien in de loop der jaren langzaam toenam – niet juist zijn. Dit wordt waarschijnlijk verklaard door het feit dat officieel alleen die soldaten als “Falklands-veteranen” worden erkend die tijdens de oorlog permanent in het gebied van de TOM (“Teatro de Operaciones Malvinas”) of in het gebied van de TOAS (“Teatro de Operaciones del Atlántico Sur”) verbleven en rechtstreeks aan militaire operaties hebben deelgenomen. Daarom worden alle soldaten en dienstplichtigen die de hele oorlog in de Andes langs de Chileense grens hebben doorgebracht (vanwege de oorlogsdreiging met Chili op dat moment) niet als oorlogsveteranen geteld.

Het Britse leger bestond in 1982 uit ongeveer 327.000 man. De numerieke verhouding van de twee strijdkrachten was dus ongeveer 3:2 in het voordeel van de Britten. De meerderheid van de Britse strijdkrachten was echter sterk gebonden door hun taken in de NAVO en door het conflict in Noord-Ierland. Daarom kon de legerleiding alleen terugvallen op de twee brigades van de “UKMF” (United Kingdom Mobile Force, d.w.z. de mobiele reactiereserve). De mobiele reserve omvatte ook het Verenigd Koninkrijk

Aanvankelijk waren zij bovendien van mening dat de zaak alleen met de 3e Commando Brigade van de Mariniers (ongeveer 3.500 man) kon worden opgelost. Toen in Londen bekend werd dat Argentinië inmiddels al zo”n 10.000 tot 12.000 man naar het eiland had gebracht, werd besloten de brigade te versterken met twee parachutistenbataljons van de 5e Brigade, onderdelen van de United Kingdom Special Forces (UKSF) en andere ondersteunende troepen. Deze omvatten met name artillerie- en luchtverdedigingseenheden. Uiteindelijk groeide de brigade uit tot een totaal van bijna 7.500 man. Aangezien de Argentijnen in feite al meer dan 12.000 man naar de eilanden hadden gebracht, stuurde Londen nog meer onderdelen van de 5e Brigade naar de Zuid-Atlantische Oceaan. Aangezien het grootste deel van deze brigade intussen al op weg was naar de Zuid-Atlantische Oceaan, verzamelde de Britse leiding “over het leger heen” alles wat nog beschikbaar was. Met tegenzin, maar uit noodzaak, werden twee bataljons van de Guards ingezet (“Welsh Guards” en “Scots Guards”) en ondergebracht bij de 5e Brigade. Deze waren in Londen gestationeerd als representatieve wachtbataljons, voornamelijk voor ceremoniële doeleinden, en hadden noch de noodzakelijke opleiding of speciale training noch de vereiste uitrusting en kleding voor gevechten in de winter onder subarctische omstandigheden. Tot overmaat van ramp was eind april, toen besloten werd de brigade verder te sturen, alleen het cruiseschip Queen Elizabeth 2 beschikbaar, maar dat had slechts 3.200 man aan boord, zodat ongeveer een kwart van de brigade – voornamelijk steuntroepen – moest achterblijven. De sterkte van de Britse landmacht (leger en mariniers) steeg zo tot ongeveer 11.000 man. Daarbij kwamen de scheepsbemanningen en marinevliegers en de luchtmachteenheden, zodat in totaal bijna 30.000 man betrokken waren bij de Britse operatie in de Zuid-Atlantische Oceaan (aangevuld met ongeveer 2.000 civiele zeelieden van de koopvaardij).

Argentijnse invasie

Medio maart 1982 heeft de Argentijnse schroothandelaar Constantino Davidoff de gebeurtenissen – vermoedelijk onbedoeld – in een stroomversnelling gebracht. Davidoff had het in onbruik geraakte walvisstation in Leith (Leith Harbour) op South Georgia (1300 km ten zuidoosten van de Falklandeilanden) in 1979 gekocht van de vorige eigenaars in Edinburgh in Schotland. Na een lange zoektocht naar een goedkope transportmogelijkheid voor de daar gehoopte 30.000 ton schroot, toonde de Argentijnse marine zich bereid te helpen en bood aan het vloottransportschip ARA Bahía Buen Suceso tijdelijk en tegen een lage prijs te huren. Het schip voer daarom half maart 1982 van zijn basis op Vuurland naar South Georgia, waar het (volgens de kapitein van de Bahía Buen Suceso) 40 arbeiders aan land zette. Aangezien het bevoorradingsschip normaal gesproken een klein detachement mariniers aan boord had, namen de Britse inlichtingendiensten direct aan dat er soldaten aan land gingen met de arbeiders. In ieder geval zagen de vier Britse wetenschappers die op 19 maart 1982 voor het eerst “de ongeveer 50 Argentijnen” in Leith opmerkten, daar soldaten.

De Argentijnse vlag wapperde boven Leith en de Argentijnen weigerden een inreisvergunning voor Zuid-Georgië op te halen bij het Britse onderzoeksstation in Grytviken. Kort daarna arriveerde een Frans jacht dat door een storm was vergaan in Leith, en de bemanning raakte al snel in gesprek met een luitenant-kapitein (Teniente de navío in het Spaans) Alfredo Astiz, die een paar jaar eerder in Parijs had gewoond. Deze op zichzelf neutrale observatie suggereert dat er al soldaten waren onder de eerste groep die in Leith landde.

De gouverneur van de Falklandeilanden, Sir Rex Masterman Hunt in Stanley, die ook verantwoordelijk was voor South Georgia en op de hoogte was gebracht door het hoofd van het onderzoeksstation, stuurde daarom op 20 maart 1982, na overleg met Londen, het Antarctische patrouilleschip HMS Endurance met 22 mariniers aan boord naar Grytviken om de Argentijnen zo nodig met geweld uit Leith te verwijderen. Na een hard protest van de Britse regering in Buenos Aires beloofde deze dat alle Argentijnen Zuid-Georgië samen met de Bahía Buen Suceso zouden verlaten. Vanuit Londen kwam het bevel voor HMS Endurance om eerst naar Grytviken te varen en daar verdere instructies af te wachten. Toen de waarnemers in Zuid-Georgië twee dagen later echter meldden dat Leith nog steeds door de Argentijnen werd bezet, stuurde de Britse minister van Buitenlandse Zaken Lord Carrington op 23 maart een tweede, nog scherper geformuleerde protestnota naar Buenos Aires, waarin hij er tevens mee dreigde dat indien de illegale indringers de plaats niet onmiddellijk vrijwillig zouden verlaten, zij desnoods met geweld zouden worden verwijderd.

Op 24 maart kwam de HMS Endurance aan bij het onderzoeksstation in Grytviken met de marineleiding aan boord. Van daaruit ontdekte ze op 26 maart dat het gewapende Argentijnse Antarctische patrouilleschip ARA Bahía Paraiso, onderdeel van het Argentijnse Antarctische Squadron, ook voor Leith voor anker lag. Het schip, dat op patrouille was bij de South Orkney Islands, had op de avond van 25 maart Leith bereikt. Aan boord van het schip waren, zoals gewoonlijk, soldaten van de mariniers. Er is tegenstrijdige informatie over hun sterkte; de Argentijnen spreken van “veertien”, maar de Britten gaan uit van “veertig”, ook zoals gebruikelijk. Als gevolg daarvan verboden het Ministerie van Buitenlandse Zaken en het Ministerie van Defensie in Londen de “politionele actie” van de HMS Endurance en gaven in plaats daarvan de kapitein de opdracht voor de kust van Zuid-Georgië te patrouilleren. Op 27 maart vertrok ook de ARA Bahia Paraiso weer uit Leith, maar patrouilleerde nu, net als de HMS Endurance, parallel voor de kust van het eiland. Op de avond van 31 maart kreeg HMS Endurance van Londen te horen dat een invasie van de Falklandeilanden op handen was en kreeg het bevel terug te keren naar Port Stanley.

Het onverwacht scherpe protest van de Britten op 23 maart werkte als een vonk voor de Argentijnse militaire leiding. Op dezelfde dag werden degenen die betrokken waren bij de planning van een landing op de Malvinas bijeengeroepen. Zij kregen de opdracht het vroegst mogelijke tijdstip voor een landing te berekenen. Op 25 maart presenteerde Admiraal Büsser een sterk ingekorte versie van zijn landingsplan aan de Admiraalsstaf en noemde 1 april als vroegst mogelijke datum. Het plan leed echter onder het feit dat er op dat moment minder transportschepen beschikbaar waren dan oorspronkelijk gepland, zodat niet alles kon worden meegenomen; uit prestigeoverwegingen werd echter bijna de gehele Argentijnse vloot, inclusief het vliegdekschip, aangeboden om de kleine “landingsvloot” te “beschermen”, hoewel bekend was dat, afgezien van het patrouilleschip HMS Endurance, geen enkel Brits oorlogsschip zich in de Zuid-Atlantische Oceaan bevond. Behalve het landingsschip ARA Cabo San Antonio was slechts één ander transportschip aan de landingsgroep (Task Force 40) verbonden – de ARA Isla de los Estados. Om de 45 Britse mariniers op de Falklandeilanden te verslaan, had admiraal Büsser meer dan 900 man uitgetrokken. Het bestond voornamelijk uit het 2e Bataljon Mariniers, versterkt door een bataljon Amtracs (20 LVTP-7 Amtracs), een batterij veldartillerie (zes kanonnen), een compagnie van het 1e Bataljon Mariniers, een marinecommando compagnie en een sectie (twaalf man) Buzos Tácticos (gevechtsduikers), die het strand waar de Amtracs zouden landen moesten inspecteren op eventuele verborgen mijnen. Het leger werd slechts vertegenwoordigd door een klein vooruitgeschoven detachement van het 25e Regiment Infanterie, dat na de bezetting van de eilanden per vliegtuig naar Stanley zou volgen om daar als toekomstig garnizoen te dienen.

Het laden van de schepen begon op 28 maart op de marinebasis in Puerto Belgrano. Het landingsschip Cabo San Antonio was geladen met 880 soldaten; het was ontworpen voor ongeveer 400. Tijdens de overtocht in de storm leunde het daarom verschillende keren meer dan veertig graden op zijn kant en dreigde te kapseizen. Op 31 maart was het duidelijk dat het strakke schema niet kon worden aangehouden, zodat generaal García, de commandant van het V. Legerkorps (Patagonië), moest vertrekken.  Legerkorps (Patagonië) en opperbevelhebber van de strijdkrachten in het “Malvinas-gebied” en vice-admiraal Allara, de commandant van Task Force 40 (de amfibische groep) moesten president Galtieri vragen de landing een dag uit te stellen. Met zijn instemming werd de landing in Stanley uiteindelijk vastgesteld op 2 april.

Met de invasie, die al lange tijd was gepland maar nu overhaast werd gelanceerd, beging de Argentijnse leiding verschillende fouten: zij lanceerde de landing zonder deze – zoals oorspronkelijk gepland – te initiëren via diplomatieke voorbereidende werkzaamheden, vooral in de VN. In plaats van diplomatie vertrouwden zij op het creëren van een fait accompli. Door de buitensporige haast was er geen tijd om zich logistiek beter voor te bereiden, d.w.z. om de nodige transportmiddelen gereed te hebben en zware goederen te verschepen onmiddellijk voordat de Britse onderzeeërs de Zuid-Atlantische Oceaan konden bereiken. Daarom konden de soldaten die later per vliegtuig als versterking naar de eilanden werden gebracht, slechts onvolledig worden uitgerust. De landing kwam ook te vroeg voor de Antarctische winter, die, als de invasie pas vijf tot zes weken later was uitgevoerd, de Britten waarschijnlijk zou hebben gedwongen tot oktober te wachten met de tegenaanval. De invasie kwam ook te vroeg omdat vliegtuigen, schepen en onderzeeërs die al in bestelling waren nog niet waren geleverd en de Britten hun vliegdekschepen en landingsschepen nog niet uit de vaart hadden genomen, zoals al voor het volgende jaar was aangekondigd (wat een Britse tegenaanval onmogelijk zou hebben gemaakt). De onverwacht scherpe Britse reacties sinds 20 maart en het dreigement om zo nodig geweld te gebruiken hadden de junta moeten waarschuwen dat de Britse regering – sinds mei 1979 een conservatieve regering onder Margaret Thatcher – geenszins bereid was een invasie van de archipel zonder actie te aanvaarden, zoals eigenlijk in Buenos Aires werd verwacht na het gedrag van Londen in de afgelopen jaren.

In de nacht van 2 april landden de eerste Argentijnse troepen op de Falklandeilanden. Terwijl de Argentijnse vloot al op weg was naar de Falklandeilanden, probeerden Londen en Washington – opgeschrikt door inlichtingenverslagen – de gebeurtenissen nog tegen te houden. Premier Thatcher stuurde een dringende telex naar het Witte Huis met het verzoek aan president Ronald Reagan om in Buenos Aires te interveniëren. Na verschillende vruchteloze pogingen bereikte hij op 1 april rond 20.00 uur eindelijk de Argentijnse president Galtieri aan de telefoon. Na een gesprek van vijftig minuten moest Reagan erkennen dat Argentinië niet bereid was van actie af te zien.

De grote haast waarmee de landing op de eilanden was begonnen, maakte improvisaties noodzakelijk die bijna onvermijdelijk leidden tot verdere wijzigingen van het oorspronkelijke plan. De officier van de Argentijnse luchtmacht die de leiding had over het veldkantoor van de Argentijnse luchtvaartmaatschappij LADE in Stanley meldde per radio dat het Britse garnizoen was gewaarschuwd en dat de luchthaven was geblokkeerd en waarschijnlijk zou worden verdedigd. Admiraal Büsser moest daarom tijdens de overtocht verdere wijzigingen aanbrengen, die werden bemoeilijkt door het feit dat de landingsmacht over slechts twee schepen was verdeeld en dat de helikopters op de schepen tijdens de storm op de overtocht beschadigd waren, waardoor ze onbruikbaar werden. De meest ingrijpende verandering voor het externe imago van het bedrijf betrof de “snelle eliminatie” van de gouverneur. Aangezien het hiervoor bestemde detachement, een peloton van 40 man van het 25e regiment, dat de bezetting van het gebouw van de gouverneur verscheidene malen had geoefend (en waarschijnlijk ook bouwtekeningen van het gebouw in zijn bagage had), zich samen met de hoofdgroep op het landingsschip ARA Cabo San Antonio bevond, moest het nu eerst het vliegveld bezetten en zo snel mogelijk de landingsbaan ontruimen. In hun plaats moest de marinecommando compagnie (Spaans: Compañía de Commandos Anfibios), die zich op de destroyer ARA Santísima Trinidad bevond, omdat deze onafhankelijk van de hoofdgroep ten zuiden van Stanley zou landen, nu een van haar secties (een groep van ongeveer 15 man) naar het gebouw van de gouverneur sturen om het te bezetten.

Op 1 april 1982 om 15.30 uur ontving de Britse gouverneur van de Falklandeilanden, Sir Rex Hunt, een bericht uit Londen dat een Argentijnse invasie op handen was. Vervolgens liet hij de 81 Royal Marines van “Naval Party 8901” onder commando van majoor Mike Norman verdedigingsmaatregelen voorbereiden. Om een landing door vliegtuigen te voorkomen, liet hij de voertuigen van de brandweer op de startbaan van het vliegveld van Port Stanley plaatsen. De vlakke stranden ten noorden van het vliegveld, die geschikt waren voor een landing, waren geblokkeerd met verschillende rollen prikkeldraad. Om 20:15 liet de gouverneur de eilandbevolking via de radio weten dat een Argentijnse landing op handen was. Hij vroeg de bevolking thuis te blijven en het gebied rond de luchthaven te mijden. Het vissersvaartuig Forrest onder Jack Sollis, dat was uitgestuurd om voor de kust van Cape Pembroke (ten oosten van Stanley) de Argentijnse landingsschepen per radar in de gaten te houden, meldde op 2 april rond 2.30 uur (plaatselijke tijd) de eerste radarcontacten.

Ongemerkt landde voor middernacht tussen 21.30 en 23.00 uur (1 april plaatselijke tijd) de 120 man sterke marinierscompagnie ten zuiden van Stanley bij Mullet Creek met behulp van opblaasboten met motoraandrijving. Van daaruit marcheerde het grootste deel van deze eenheid in een wijde boog over de heuvels naar de Moody Brook Kazerne van de Royal Marines, om hen te verrassen, indien mogelijk, terwijl ze nog sliepen. Een van hun secties rukte voorzichtig op over Sapper Hill naar het huis van de gouverneur. Na een lange mars bestormde de compagnie na 5.30 uur de Moody Brook Barracks en ontdekte dat deze volledig verlaten was. Het bedrijf ging terug naar Stanley. Ondertussen was de vrijgemaakte sectie (16 man) onder leiding van korvetkapitein (capitán de corbeta) Giachino aangekomen bij het huis van de gouverneur. Het werd verdedigd door 31 Royal Marines en 11 matrozen van HMS Endurance, evenals een voormalige marinier die in Stanley woonde. In de strijd om de residentie van de gouverneur en het regeringscomplex, die om ongeveer 6.30 uur begon, werd Corvette-kapitein Giachino dodelijk gewond en werden drie soldaten die per ongeluk een bezet bijgebouw waren binnengegaan, daar gevangen genomen.

Kort na middernacht (ongeveer 1.00 uur) ging de sectie Buzos Tacticos van boord van de onderzeeër Santa Fé, die als strandverkenningsteam moest fungeren om de beoogde landingsplaats op mijnen te controleren. Met opblaasbare boten bereikten de mannen rond 4.30 uur Yorke Bay, ten noordwesten van de luchthaven. Tegen 6.00 uur was in de brede baai van Port William ten noorden van Stanley ARA Cabo San Antonio genaderd tot op ongeveer drie kilometer van de kust onder dekking van verscheidene destroyers. Om precies 6.00 uur opende het landingsschip zijn boeghek, waarover 20 Amtracs en verscheidene LARC-V”s in zeer korte tijd het water ingingen (de Argentijnen waren in dit opzicht veel moderner uitgerust dan de Britten). Na ongeveer 25 minuten bereikten de eerste voertuigen het strand zonder enige weerstand te ondervinden. Terwijl de eerste Amtracs met de soldaten van het 25ste Regiment aan boord het vliegveld bezetten en tegen 7.30 uur volledig onder controle hadden, ging het 2de Bataljon Mariniers verder naar de smalle landtong die het vliegveld met het hoofdeiland verbond. Dit voorgebergte, “the Neck” genoemd, is slechts tussen 160 en 200 meter breed, zodat de Argentijnen vreesden dat de Britten daar hun belangrijkste verdedigingspositie hadden opgezet en de plek voorzichtig naderden. Maar het was onbewoond.

Op de weg naar het vliegveld, ongeveer 500 meter van de rand van Stanley, stond een grote bouwmachine. Toen het eerste voertuig van de opmars deze plek naderde, om ongeveer 7.15 uur, opende een groep Royal Marines die zich in de eerste huizen bevond het vuur op de gepantserde troependragers met machinegeweren en het FFV Carl Gustaf antitankgeweer. Niemand raakte ernstig gewond, maar de vuurwisseling vertraagde de verdere opmars van de Argentijnen, die op bevel van hun bataljonscommandant, fregatkapitein Weinstabl, daar wachtten tot het hele bataljon was genaderd. Toen het bataljon zich vervolgens aan beide zijden van de weg opstelde en het vuur op de huizen opende met zware antitankwapens, trokken de Britse soldaten zich terug. Zonder verdere tegenstand te ondervinden, bezetten de Argentijnen vervolgens heel Stanley tot kort na 8.00 uur.

Terwijl de pantservoertuigen het gebouw van de gouverneur naderden, nam de gouverneur contact op met de Argentijnen door de vertegenwoordiger van LADE (de Argentijnse luchtvaartmaatschappij) in de stad te bellen. Terwijl de onderhandelingen nog bezig waren, landden de eerste vliegtuigen van het vasteland rond 8.45 uur op de luchthaven en brachten meer versterkingen naar het eiland. Na enige vertraging kwam admiraal Büsser uiteindelijk zelf bij de gouverneur aan, waar hij gouverneur Sir Rex Hunt verzekerde dat hij inmiddels ruim 800 man aan land had gebracht. Een verdere strijd tegen zijn soldaten, die inmiddels ook over artillerie beschikten en al werden versterkt met een luchtbrug vanaf het vasteland, was zinloos. Na kort overleg met majoor Norman, de commandant van de Royal Marines, beval Hunt de soldaten om 9.25 uur (plaatselijke tijd) de wapens neer te leggen. Korte tijd later, om 10.00 uur, werd de Britse vlag bij het huis van de gouverneur neergehaald en werd de Argentijnse vlag gehesen.

In de strijd om Port Stanley sneuvelde één soldaat (Capitán de corbeta Pedro Giachino) en raakten er twee gewond – volgens Argentijnse rapporten – terwijl de Britten geen slachtoffers maakten. De gevangengenomen soldaten en matrozen, de gouverneur en alle andere Britse onderdanen, alsmede alle Falcians die dat wensten, werden korte tijd later via Montevideo naar Groot-Brittannië teruggebracht. Enkele dagen later verlieten ook alle eenheden van de Argentijnse mariniers en de Buzos Tacticos de eilanden weer.

Op de avond van 2 april verzamelden zich in Buenos Aires enorme vlaggenzwaaiers op het Plaza de Mayo (het plein voor het presidentieel paleis) na het horen van het nieuws. Groot-Brittannië was geschokt door deze “Black Friday”. Niettemin vierde vooral de conservatieve pers in de volgende dagen het lange heroïsche verzet van de Royal Marines in de strijd om het gouverneurshuis en de grote verliezen die zij de Argentijnen hadden toegebracht, volgens hun verslag bijna als een overwinning. Deze overtuiging, samen met “de vernedering” van de foto”s van de Britse soldaten die plat op hun buik in de straat in Stanley lagen en die de volgende dagen in de media over de hele wereld werden getoond, versterkte het standpunt van de Britse regering dat zij de gewelddadige bezetting van de eilanden niet zou accepteren zonder actie te ondernemen.

Op 31 maart kreeg HMS Endurance in Grytviken opdracht terug te keren naar Falkland. De 22 mariniers onder leiding van luitenant Mills, die met het schip naar het eiland waren gekomen, bleven achter in het BAS (British Antarctic Survey) onderzoeksstation, dat zich bevond op King Edward Point, een klein schiereiland voor de kust van Grytviken. Hun taak was de wetenschappers in het onderzoeksstation te beschermen en tegelijkertijd een “waakzaam oog” te houden op de Argentijnse metaalbewerkers in Leith.

Op de avond van 1 april hoorden de Britten ook de radiotoespraak in South Georgia waarin gouverneur Hunt waarschuwde voor een op handen zijnde Argentijnse invasie, en op 2 april hoorden zij via de BBC World Service van de landing in Port Stanley. Die ochtend ontvingen de soldaten een bevel van het Ministerie van Defensie in Londen om zich bij Grytviken te concentreren en zich zo nodig terug te trekken in de bergen in geval van een Argentijnse aanval. Tegelijkertijd werd HMS Endurance teruggeroepen naar South Georgia. Door het slechte weer die dag konden de Argentijnen echter geen actie ondernemen tegen de Britten in Grytviken.

In de vroege ochtend van 3 april verschenen de Argentijnen bij Grytviken, versterkt door de korvet ARA Guerrico, die de dag ervoor in Zuid-Georgië was aangekomen met meer mariniers aan boord. Aangezien HMS Endurance niet in Cumberland Bay was, namen de Argentijnen aan dat er ook geen Britse soldaten meer op South Georgia waren. Om ongeveer 10.00 uur (plaatselijke tijd) verzocht kapitein Trombetta, de vlagofficier (commandant) van het Argentijnse Antarctische Squadron, de leden van het onderzoeksstation op ARA Bahia Paraiso per radio zich over te geven en zich op het strand te verzamelen. Terwijl ze met behulp van helikopters troepen probeerden te landen, openden de Royal Marines bij Grytviken het vuur op de Argentijnen met machinegeweren en het Carl Gustaf antitankgeweer. Daarbij werd een helikopter neergeschoten en de Corvette ARA Guerrico werd beschadigd door een treffer met het antitankgeweer en moest zich daarom terugtrekken tot buiten het bereik van de antitankwapens, vanwaar het met zijn 100-millimeter kanon het vuur op de Britse stellingen in Grytviken opende. Met de overgebleven helikopter, een kleine “Alouette” (Aérospatiale SA-319), slaagden de Argentijnen er uiteindelijk toch in om in totaal meer dan honderd soldaten aan land te brengen, zodat de Royal Marines zich uiteindelijk na ongeveer twee uur moesten overgeven. Na een intensief verhoor werden de Britse soldaten op 20 april via Montevideo naar huis vrijgelaten.

In de strijd om de eilanden raakte één Britse soldaat gewond en kwamen drie Argentijnen om (twee in de helikoptercrash en één matroos op de Guerrico door de klap met de Carl Gustaf). Dit betekende dat de Zuid-Sandwicheilanden, die Argentinië sinds 1938 had opgeëist, en het eiland South Georgia, dat Argentinië sinds 1927 had opgeëist, (tijdelijk) door Argentinië werden bezet.

Pogingen tot een diplomatieke oplossing

De Britse regering kon snel diplomatieke druk tegen Argentinië organiseren in de Verenigde Naties. Terwijl de publieke opinie in Groot-Brittannië bereid was een poging om de eilanden terug te veroveren te steunen, was de internationale opinie sterk verdeeld. De Argentijnen propageerden dat Groot-Brittannië een koloniale macht was die een kolonie probeerde terug te pakken van een lokale macht. De Britten verwezen naar het VN-beginsel van zelfbeschikking en verklaarden zich bereid tot een compromis. De toenmalige secretaris-generaal van de VN, Javier Pérez de Cuéllar, zei dat hij verbaasd was over het door het Verenigd Koninkrijk aangeboden compromis, maar Argentinië verwierp het, omdat het zijn eigendomsaanspraken baseerde op gebeurtenissen van vóór de oprichting van de VN in 1945. Veel VN-leden waren zich ervan bewust dat hun eigen grenzen niet veilig zouden zijn als dergelijke oude aanspraken opnieuw zouden worden ingediend, en daarom nam de VN-Veiligheidsraad op 3 april een resolutie aan (VN-Resolutie 502) waarin werd opgeroepen de Argentijnse troepen van de eilanden terug te trekken en de vijandelijkheden te staken. Op 10 april stemde de EEG in met handelssancties tegen Argentinië.

Voor de Verenigde Staten vormde de oorlog een dilemma: Enerzijds was “midden in de Koude Oorlog” een gewapend conflict tussen twee westerse staten niet voorzien; bovendien waren zij met beide partijen geallieerd en verwachtten beide partijen steun van hen. Argentinië zag de kwestie van het bezit van de eilanden als een koloniaal conflict en verwachtte dat de VS elke poging tot “herkolonisatie” overeenkomstig de Monroe-doctrine zouden verhinderen. Daarom steunden de meeste Latijns-Amerikaanse staten en Spanje het standpunt van Argentinië. De herinnering aan de Malvinas als “overblijfsel van het kolonialisme” wordt in de Latijns-Amerikaanse staten onder meer levend gehouden door het feit dat honderden wijken, pleinen en straten de naam “Las Malvinas” dragen (de benamingen in Argentinië niet meegerekend). Anderzijds verwachtte Groot-Brittannië ook steun van zijn belangrijkste politieke en militaire bondgenoot bij de verdediging van de eilanden, die het als legitiem Brits grondgebied beschouwde. De stemming in de Amerikaanse regering was verdeeld: Een gebrek aan steun of zelfs actieve obstructie door Groot-Brittannië zou desastreus zijn voor de Amerikaanse positie binnen de NAVO, omdat de betrouwbaarheid van Amerikaanse hulpbeloften dan ook bij een NAVO-bondgenootschap in twijfel zou worden getrokken; aan de andere kant was er echter grote bezorgdheid – vooral bij het State Department – dat de decennialang opgebouwde goede “speciale betrekkingen” met Latijns-Amerika zouden lijden onder (openlijke) steun van Groot-Brittannië (bovendien vreesde men dat een openlijke oorlog tussen Groot-Brittannië en Argentinië laatstgenoemd land “in de armen” van de Sovjet-Unie zou kunnen drijven). De Falklandeilanden zelf vielen door hun ligging op het zuidelijk halfrond niet onder het Noord-Atlantisch Verdrag, maar anderzijds was hier wel een NAVO-lid rechtstreeks aangevallen.

De VS probeerden daarom tot een diplomatieke oplossing te komen en een oorlog tussen hun bondgenoten te voorkomen. Beroemd werd de uitspraak van president Ronald Reagan dat hij niet kon begrijpen waarom twee bondgenoten ruzie maakten over “een paar ijzige rotsen”. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Alexander Haig leidde van 8 tot 30 april een missie van “pendeldiplomatie”, maar deze mislukte omdat er geen wederzijds aanvaardbare oplossing kon worden gevonden. Tenslotte verklaarde Reagan zijn voornemen om Groot-Brittannië te steunen en kondigde hij sancties tegen Argentinië aan. Daarmee volgde hij onder meer de stem van de Amerikaanse minister van Defensie Caspar Weinberger, die al vroeg een pro-Brits standpunt had ingenomen. Amerikaanse niet-inmenging was hoe dan ook onmogelijk geworden, aangezien Wideawake, de grote luchthaven op het Britse Atlantische eiland Ascension, aan de VS was verhuurd en de Britten het gebruik van het eiland als logistieke basis opeisten. De VS leverden ook luchtdoelraketten (zij het verouderde) en zouden de Britten hebben gesteund met inlichtingen, zoals ontcijferde telecommunicatie van de Argentijnse strijdkrachten, satellietverkenning en hulp bij de communicatie, hoewel beide partijen dit ontkennen. Tegelijkertijd werden munitievoorraden van geallieerden geleverd aan of vrijgegeven voor de Britse strijdkrachten, die onder embargo stonden voor de verdediging van Midden-Europa. Amerikaanse instanties hebben echter ook herhaaldelijk interne berichten aan de Argentijnen gestuurd. Onder andere minister Haig liet de Argentijnse regering zelfs weten dat de Britten op weg waren naar South Georgia om het eiland te heroveren.

Alle toenmalige bemiddelingsvoorstellen, zowel die van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Haig tussen 8 en 30 april als het daaropvolgende voorstel van de Peruaanse president Fernando Belaúnde Terry vanaf 2 mei, waren in wezen gebaseerd op drie stappen: 1) terugtrekking van de Argentijnse bezettingstroepen, 2) overname van het bestuur van de Falklandeilanden door een neutrale bemiddelende instantie en 3) overdracht van de soevereiniteit aan de toekomstige eigenaar. Daarbij drong Buenos Aires – ondanks alle inspanningen van de bemiddelaars – aan op een zo spoedig mogelijke overdracht van onbeperkte soevereiniteitsrechten over de Falklandeilanden, terwijl Londen dit met een beroep op het Handvest van de Verenigde Naties eveneens categorisch afwees.

Uiteindelijk mislukte ook de missie van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Haig door de resoluut negatieve houding van de twee betrokken regeringen. Het nieuwe bemiddelingsvoorstel van de Peruviaanse president van 2 mei veranderde niets, vooral omdat zijn plannen slechts in zoverre van die van de VS verschilden dat hij de wijze van “soevereiniteitsoverdracht” van Groot-Brittannië aan Argentinië slechts licht wijzigde en dat hij een groep van vier neutrale staten wilde invoegen in plaats van een neutrale bemiddelaar (zoals de VN of de VS). Uiteindelijk kwamen alle bemiddelingspogingen neer op het ontwerpen van de “tussenstap”, d.w.z. het tijdelijke neutrale bestuur van de archipel, op zodanige wijze dat dit voor beide partijen aanvaardbaar was en zonder gezichtsverlies – waarbij Haig en Belaunde er uiteraard van uitgingen (althans in de Britse ogen) dat Argentinië na een passende “tussenperiode” de soevereiniteit over de eilanden zou krijgen. De voornaamste zorg van de Britse regering was dan ook om de status quo ante zoveel mogelijk te handhaven tot een definitief referendum, terwijl de Argentijnen daarentegen streefden naar een zo onomkeerbaar mogelijke verandering tijdens deze neutrale “interimperiode” (bijvoorbeeld door onmiddellijke vrije toegang en vestigingsrechten voor Argentijnse kolonisten en bedrijven en de onmiddellijke verplichte opneming van Argentijnen in de wetgevende vergadering en het bestuur van de eilanden, enz.) Hoewel alle betrokken partijen tijdens dit proces voortdurend tegen de pers zeiden dat de bemiddelingsgesprekken goede vooruitgang boekten, bleven beide partijen in het conflict vasthouden aan hun kerneisen, zodat de gesprekken vooral draaiden om incidentele details, terwijl de kernkwesties werden verdoezeld met zo vrijblijvend mogelijke formuleringen. Bovendien wees minister van Buitenlandse Zaken Haig de media en zijn gesprekspartners herhaaldelijk op “belangrijke concessies” van de andere partij, die deze laatste helemaal niet had gedaan en dus later weer introk, wat de besprekingen er niet gemakkelijker op maakte. Naar buiten toe bleef de hoop op een spoedige afronding van de onderhandelingen echter zonder werkelijke vooruitgang. Eind april moesten zelfs minister Haig en het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken eindelijk inzien dat er weinig hoop was op bemiddeling.

De Britten waren aanvankelijk nauwelijks betrokken bij de bemiddelingspoging die de Peruviaanse president Belaunde op eigen initiatief in de vroege ochtend van 2 mei lanceerde door te bellen met de Argentijnse president Galtieri en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Haig. Terwijl Galtieri vanaf het begin zeer sceptisch bleef en weinig hoop toonde, nam Haig onmiddellijk de ideeën van Belaund over en probeerde hij ook de Britse minister van Buitenlandse Zaken Pym te overtuigen, die in de VS was en op het punt stond naar Europa terug te vliegen. Na de besprekingen gaf Haig opnieuw blijk van Britse bereidheid om compromissen te sluiten en concessies te doen die zij helemaal niet hadden gedaan. Daarom voelde Londen zich later genoodzaakt om via hun ambassadeurs rechtstreeks in Lima en New York (bij de VN) te interveniëren en te demarreren, waarbij Haig werd omzeild. Het zinken van de kruiser General Belgrano laat in de middag in de Zuid-Atlantische Oceaan maakte echter een einde aan elk compromis, hoewel president Belaunde en de VS hun inspanningen voortzetten tot 5 mei. De bemiddelingsgesprekken op de achtergrond gingen door tot 17 mei, nu voornamelijk via VN-organen, maar de verharde positie van de twee partijen in het conflict kon niet meer worden verzacht, temeer daar er ook eisen waren voor de Britten om Zuid-Georgië te verlaten, dat nog maar net was heroverd.

Margaret Thatcher vermoedde dat haar minister van Buitenlandse Zaken Francis Pym haar wilde omzeilen bij de Amerikaanse bemiddelingspogingen. Dat blijkt uit een memorandum uit 1982, dat in juni 2015 samen met andere privédocumenten van de kinderen van Margaret Thatcher aan de Britse staat en de archieven van het Churchill College, Cambridge University, werd geschonken. Uit Thatchers privé-notities blijkt dat Thatcher fundamenteel ontevreden was over de Amerikaanse bemiddelingspogingen en de houding van haar minister van Buitenlandse Zaken. Toen Pym haar op 24 april 1982 een door de VS voorgestelde oplossing bracht, beschreef zij deze als een “complete uitverkoop” en zei zij dat deze de inwoners van de eilanden van hun vrijheid zou beroven. Pym stond er niettemin op om het plan aan het hele kabinet voor te leggen. Thatcher wist hem te overtuigen het plan eerst aan de Argentijnen voor te leggen, die het verwierpen. Als het Amerikaanse voorstel voor een oplossing was geslaagd, zag zij haar positie als premier als onhoudbaar.

Tien dagen na dit eerste duwtje van Pym bracht hij Thatcher het vredesplan dat door de Peruaanse kant met bemiddeling van de VS tot stand was gekomen. Hij drong opnieuw aan op een presentatie aan het hele kabinet en slaagde daarin. Het memorandum zegt over deze vergadering dat het plan aanvaardbaar was als het recht op zelfbeschikking van de bewoners werd gehandhaafd, terwijl de algemeen aanvaarde versie van de vergadering is dat Thatcher zei dat zij geen zelfbeschikking voor de bewoners van het eiland konden bereiken, maar het plan moesten aanvaarden als het best mogelijke resultaat. Pym schreef, met toestemming van het kabinet, naar de VS om het plan te aanvaarden, terwijl Thatcher zelf een brief aan de Amerikaanse president Ronald Reagan schreef, maar niet stuurde, waarin hij de voorstellen afwees. Thatcher zelf stuurde zeer laat op de dag nog een brief aan Reagan, met het verzoek om kleine wijzigingen in het voorstel. Tegen de tijd dat Thatchers brief Reagan bereikte, had hij echter al gevolg gegeven aan Pym”s belofte. Het hernieuwde voorstel kwam te vervallen omdat Argentinië het afwees.

Structuur van de Argentijnse landmacht op de Falklandeilanden

Vereenvoudigd, voor de periode 21 mei tot en met 14 juni:

De opperbevelhebber van de landmacht in de Malwinas, officieel “Teatro de Operaciones Malvinas” genoemd, was generaal-majoor Osvaldo García, bevelhebber van het V Legerkorps. Legerkorps, gestationeerd in Bahía Blanca (provincie Buenos Aires).

Gouverneur: brigadegeneraal Menendez, Puerto Argentino (Stanley) Stafchef: Brigadegeneraal Daher, Puerto Argentino (Stanley).

Leger

Marine

De meeste van deze troepen bevonden zich in het gebied rond Puerto Argentino (Stanley). Op de Isthmus van Darwin

Britse oorlogsvoorbereidingen en verdeling van de strijdkrachten

De Falklandeilanden liggen hemelsbreed zo”n 12.000 kilometer van Zuid-Engeland vandaan. Zelfs snelle oorlogsschepen hebben minstens veertien dagen nodig om er te komen. Daarom kon het, nadat de Argentijnse aanval bekend was geworden, aanvankelijk alleen een kwestie zijn van het sturen van een voorlopig vlootschip naar de Zuid-Atlantische Oceaan om diplomatieke druk op te bouwen. Omdat het 1e Flotilla toevallig op manoeuvre was bij Gibraltar, werd het op weg gestuurd naar de Falklandeilanden, hoewel niet eens duidelijk was wat het moest doen als het daar aankwam. Vrijwel gelijktijdig werden drie grote nucleair aangedreven onderzeeërs, spoedig gevolgd door andere, naar het zeegebied rond de Falklandeilanden gestuurd. Op 5 april 1982 vertrokken de twee vliegdekschepen HMS Hermes en HMS Invincible. De eerste troepen van de versterkte 3e Commando Brigade volgden op 9 april, voornamelijk op het gevorderde passagiersschip Canberra.

Er waren geen plannen voor een eventuele herovering van de archipel; aanvankelijk was het zelfs niet zeker of Groot-Brittannië nog wel de middelen had om de terugkeer af te dwingen. Aangezien de 3e Commando Brigade, die was geselecteerd voor inzet in de Zuid-Atlantische Oceaan, Noord-Noorwegen moest verdedigen in geval van een oorlog met de Sovjet-Unie, werden de plannen gedeeltelijk aangepast voor deze eventualiteit en aangepast voor een oorlog op de Falklands. Om politieke en financiële redenen werden de daarvoor onontbeerlijke instrumenten, zoals vliegdekschepen, amfibische landingsschepen of marine-infanterie, jarenlang geleidelijk ontmanteld. De betrokken militaire staven beschikten niet over inlichtingenmateriaal om zich over de Argentijnse strijdkrachten te informeren, maar konden aanvankelijk alleen algemeen beschikbare bronnen raadplegen, zoals de jaarboeken “Jane”s Fighting Ships” of “Jane”s Aircrafts of the World”, die na een eerste overzicht leidden tot de uitbreiding van het uit te zenden contingent. Aangezien Groot-Brittannië nauwelijks nog mobiele troepen had, moesten hiervoor overal in Groot-Brittannië mensen en materiaal worden “verzameld”. De marine had niet meer genoeg schepen om deze troepen te vervoeren, dus moesten er eerst extra civiele koopvaardijschepen worden gevorderd en moest de wettelijke basis hiervoor worden gecreëerd. Onder hen was het bekende passagiersschip Queen Elizabeth 2, dat echter pas op 28 april werd gevorderd, om de latere 5e Brigade op 12 mei naar Zuid-Georgië te brengen (waar de soldaten vervolgens werden verdeeld over verschillende kleinere schepen die hen verder naar Oost-Falkland brachten). In totaal moest de regering 45 koopvaardijschepen vorderen en nog meer schepen voor vervoer buiten het oorlogsgebied werden gecharterd om 9.000 man, 100.000 ton vracht, 400.000 ton brandstof en 95 vliegtuigen en helikopters naar de Zuid-Atlantische Oceaan te vervoeren.

Hoewel er eind maart steeds meer aanwijzingen kwamen dat Argentinië iets tegen de Falklands van plan was, was Groot-Brittannië verrast toen de invasie plaatsvond. Hoewel admiraal Fieldhouse, de opperbevelhebber van de Britse vloot, reeds op 29 maart aan vice-admiraal Woodward had gevraagd een plan op te stellen voor een mogelijke gevechtsoperatie in de Zuid-Atlantische Oceaan, liet de Argentijnse bezetting slechts drie dagen later geen tijd om plannen op te stellen. Daarom moest in allerijl ad hoc worden geïmproviseerd, waardoor zelfs de commandostructuur voor de operatie in de Zuid-Atlantische Oceaan niet duidelijk gedefinieerd was. Dit leidde tijdens de operatie herhaaldelijk tot wrijving tussen de daar ingezette commandanten, omdat hun verantwoordelijkheidsgebieden niet duidelijk waren afgebakend.

Op de Britse luchtmachtbases werd een aantal Harrier GR.3 gevechtsvliegtuigen – oorspronkelijk ontworpen voor lucht-grondgevechten – binnen enkele dagen uitgerust met Sidewinder lucht-luchtraketten en later op civiele containerschepen naar de Falklandeilanden vervoerd.

Vereenvoudigde structuur van de gevechtsgroepen (task forces)

De opperbevelhebber van alle operaties in de Zuid-Atlantische Oceaan was de opperbevelhebber van de Britse vloot, admiraal Fieldhouse in het hoofdkwartier van de Britse vloot in Northwood (bij Londen).

Onder hem waren:

Met de aankomst van generaal-majoor J. Moore en de 5e Brigade op Oost-Falkland op 1 juni werden de Britse troepen in de Zuid-Atlantische Oceaan gereorganiseerd:

De maritieme uitsluitingsgebieden

Voor de veiligheid van het neutrale zee- en luchtverkeer en vooral voor de veiligheid van hun eigen strijdkrachten hebben beide partijen bij het conflict in de loop van april maritieme “uitsluitingszones” afgekondigd (CET, Maritime Exclusion Zone). Zo probeerden beide partijen zich om redenen van internationaal recht en politiek veilig te stellen zonder hun strijdkrachten al te zeer bloot te stellen aan een verrassingsaanval door de andere partij. Aangezien moderne wapensystemen niet alleen een zeer groot bereik hebben (dat veel verder reikte dan de aangegeven zones), maar ook een hoge snelheid hebben, maar tegelijkertijd om politieke redenen zeer veel rekening moest worden gehouden met de publieke opinie en met volkenrechtelijke voorschriften, formuleerden beide partijen tegelijkertijd gedragsregels voor hun strijdkrachten, die echter in de loop van de crisis verscheidene malen werden aangepast aan de actuele politieke situatie (althans in Groot-Brittannië waren bij de formulering ervan steeds juristen van het ministerie van Buitenlandse Zaken betrokken).

De verboden zones hebben tijdens de crisis meermaals een belangrijke politieke en militaire rol gespeeld, bijvoorbeeld bij het latere zinken van de Argentijnse kruiser General Belgrano. Op 5 april verklaarde Groot-Brittannië publiekelijk een zone van 200 zeemijl rond de Falklandeilanden tot militaire verboden zone en riep daarmee alle staten op de burgerlijke scheep- en luchtvaart dienovereenkomstig te waarschuwen. Argentijnse schepen en vliegtuigen die deze zone betreden zouden als vijandelijke eenheden worden beschouwd en dienovereenkomstig worden “behandeld”. Maar al op 23 april, dus voordat het eigenlijke gewapende conflict op 1 mei begon, stuurde Groot-Brittannië via de Zwitserse ambassade een aanvullende waarschuwing aan Argentinië dat Argentijnse oorlogsschepen en militaire vliegtuigen ook buiten de “uitsluitingszone” konden worden aangevallen indien zij een bedreiging vormden voor de Britse strijdkrachten die hun recht op zelfverdediging krachtens artikel 51 van het VN-Handvest uitoefenden. Dit was een duidelijke aanwijzing dat Argentijnse oorlogsschepen ook buiten de verklaarde maritieme uitsluitingszone konden worden aangevallen (en dit werd in Argentinië begrepen).

Op 29 april verklaarde de Argentijnse regering van haar kant dat zij alle Britse civiele en militaire vliegtuigen en schepen in een zone binnen 200 zeemijlen van het Argentijnse vasteland en binnen 200 zeemijlen rond de Falklandeilanden, Zuid-Georgië en de Zuid-Sandwicheilanden beschouwde als vijandig en een gevaar voor haar strijdkrachten, en dat haar schepen en vliegtuigen daarom toestemming hadden om alle Britse eenheden die zij daar aantroffen aan te vallen. De Argentijnse verboden zone besloeg dus een nog veel groter gebied dan de Britse.

Herovering van Zuid-Georgië

Tot de herovering van South Georgia op zo kort mogelijke termijn werd besloten in de eerste dagen van april, ongeacht de toen openstaande plannen voor de Falklandeilanden (reeds op 4 april werd hiervoor een compagnie geselecteerd die vooruit werd gevlogen naar het eiland Ascension, waar zij op 7 april overgingen op de RFA Tidespring om vandaar naar South Georgia te worden gebracht). Enerzijds moest er, als er al actie moest worden ondernomen in de Zuid-Atlantische Oceaan, snel worden gereageerd vanwege de naderende Antarctische winter en anderzijds moest de herbezetting duidelijk maken dat het grondgebied van de Antarctische eilanden (South Georgia, South Sandwich Islands, South Orkney Islands, South Shetland Islands) noch historisch noch juridisch deel uitmaakte van de Falklandeilanden. Bovendien leken de Argentijnen geen groot garnizoen op South Georgia te hebben achtergelaten, zodat er waarschijnlijk geen ernstige weerstand was en geen grote verliezen te verwachten waren. Toen later de toenmalige Britse minister van Defensie Sir John Nott in interviews verklaarde dat de herovering van South Georgia vooral bedoeld was om het nieuws te vullen en het moreel op te krikken, weerspiegelde dit de bezorgdheid van de Britse regering dat de eerste actie van de Britse troepen in chaos had kunnen eindigen, zodat verdere pogingen om de Falklandeilanden te heroveren waarschijnlijk hadden moeten worden opgegeven.

Na de bezetting van Zuid-Georgië hadden de Argentijnen er twee kleine garnizoenen achtergelaten, één in Leith en één in Grytviken. Door het slechte weer kwamen ze nauwelijks buiten deze stations, zodat het personeel van de British Antarctic Survey (BAS) en twee medewerkers van de Independent Television (ITV) die in het onderzoeksstation op Bird Island (voor de westelijke punt van South Georgia) waren, ongemoeid bleven (ze hadden echter via de radio vernomen dat het eiland nu door Argentinië werd bezet). HMS Endurance observeerde de Argentijnen op ongeveer 60 NM afstand, verborgen tussen ijsbergen, en hield ook contact met BAS- en ITV-personeel.

De taakgroep belast met de herovering van South Georgia (de operatie heette Operation Paraquet) bestond uit verschillende destroyers en fregatten onder kapitein Brian Young, die ook ondersteunings- en bevoorradingsschepen kreeg toegewezen. Het bestond uit (onder andere) de destroyer HMS Antrim en het fregat HMS Plymouth met Special Air Service (SAS) en Special Boat Service (SBS) troepen aan boord en een compagnie Royal Marines op het ondersteuningsschip RFA Tidespring. Op 19 april verkende HMS Conqueror, een onderzeeër van de Churchill-klasse, de noordkust van South Georgia. Op 20 april werd het eiland overvlogen door een radarverkenningsvliegtuig van het type Handley Page Victor, dat was opgestegen van Ascension. Er zijn geen Argentijnse schepen in de buurt van het eiland waargenomen.

Voor de geplande invasie van de Royal Marines landden de eerste verkenningstroepen van SAS en SBS op 21 april. Door het slechte weer konden zij het geplande observatiepunt niet bereiken en moesten zij de nacht doorbrengen op een gletsjer. Toen de volgende dag een storm opstak, riepen de SAS-soldaten om hulp. Bij de poging hen met helikopters te redden, stortten twee machines neer als gevolg van white-outs; pas bij een nieuwe poging konden alle soldaten worden gered.

Op de middag van 23 april leidde een inlichtingenbericht ertoe dat de Britten het duikbootalarm lieten afgaan en de operatie tegen South Georgia werd onderbroken. Kapitein Young liet de RFA Tidespring terugvaren naar volle zee met de troepen aan boord. Op de 24e hergroepeerde hij de Britse troepenmacht en wachtte vervolgens met vier van zijn schepen enkele zeemijlen ten oosten van Cumberland Bay op de aankomst van de Argentijnse onderzeeër, de ARA Santa Fe (ex-USS Catfish (SS-339) van de US Balao class). Vroeg in de ochtend van de 25e werd de onderzeeër gelokaliseerd door de anti-onderzeeër helikopters van het schip en onmiddellijk vanuit de lucht aangevallen met mitrailleurvuur en AS.12 anti-scheepsraketten en dieptebommen. Het was zo zwaar beschadigd dat het onder water naar Grytviken moest vluchten en daar onmiddellijk moest worden achtergelaten.

De Britten besloten nu snel aan te vallen. Omdat RFA Tidespring met de compagnie mariniers weer 200 mijl verderop was, werden drie geïmproviseerde teams van in totaal 72 soldaten samengesteld en per helikopter geland ten zuiden van Grytviken. Bij Grytviken namen de soldaten hun posities in en HMS Plymouth en HMS Antrim vuurden 235 kogels af in de buurt van de nederzetting om hun vuurkracht te demonstreren. De Argentijnen, waaronder de bemanning van de gestrande onderzeeër, gaven zich toen over. De volgende dag werd ook Leith (in West Cumberland Bay), bezet door Argentijnse soldaten, zonder slag of stoot ingenomen.

Toen premier Margaret Thatcher de volgende dag de herovering van Zuid-Georgië aan de media aankondigde, werd zij herhaaldelijk onderbroken door journalisten met kritische vragen. Woedend hierover riep ze uiteindelijk “verheug je gewoon op het nieuws en feliciteer onze troepen en de mariniers … verheug je.” Deze zin verscheen de volgende dag in verschillende kranten met kritiek op de regering, polemisch ingekort als een vreugdekreet: “Verheug u, verheug u!”. (Engels: “Rejoice, rejoice!”).

Operatie Zwarte Bok

Vanaf midden april streefde de commandostaf van de Britse luchtmacht het idee na om bases van de Argentijnse luchtmacht op het vasteland of de luchthaven van Stanley aan te vallen met langeafstandsbommenwerpers van het type Vulcan vanaf het eiland Ascension. Terwijl aanvallen op het vasteland om politieke redenen snel werden afgewezen, werden de plannen voor Stanley verder ontwikkeld. Het project had twee hoofddoelstellingen: Ten eerste moest een zo groot mogelijk deel van de Argentijnse luchtmacht noordwaarts worden teruggetrokken naar het gebied rond Buenos Aires en daar zo permanent mogelijk worden gehouden; ten tweede moest de landingsbaan van Stanley onbruikbaar worden gemaakt voor het gebruik van Argentijnse “Mirage”- of “Étendard”-straalvliegtuigen door treffers op of onmiddellijk ernaast. Voor dit doel zijn er zware speciale bommen die, van grote hoogte afgeworpen, eerst diep in de aarde tot ontploffing komen om wijdverspreide aardvervormingen te veroorzaken. Hierdoor worden geasfalteerde of betonnen start- en landingsbanen in een grote straal zodanig vervormd dat de wederopbouw ervan een grote inspanning vergt (aangezien vliegtuigen die met zeer hoge snelheid opstijgen en landen lange, perfect vlakke start- en landingsbanen nodig hebben, is het niet voldoende om de bomkrater gewoon op te vullen).

Aangezien bekend was dat de Argentijnse luchtmacht over meer dan 200 vliegtuigen beschikte, maar de twee Britse vliegdekschepen slechts 20 “Sea Harriers” aan boord hadden, waarvan de geschiktheid als jachtvliegtuig (nog steeds) zeer omstreden was, hadden deze twee doelen een hoge prioriteit bij het Britse opperbevel. Aanvankelijk ontstonden er echter moeilijkheden omdat de commandant van de Amerikaanse basis op Ascension weigerde de Britse langeafstandsbommenwerpers te laten landen. Dit probleem kon pas worden opgelost toen op 27 april ook Washington ervan overtuigd was dat de vredesmissie van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Haig geen kans van slagen meer had.

Op 1 mei begon de operatie tegen de Falklandeilanden met de aanvalsoperatie Black Buck 1, die de RAF vanaf Ascension uitvoerde met een Avro 698 Vulcan bommenwerper op het vliegveld van Port Stanley. De Vulcan was ontworpen voor missies op middellange afstand in Europa. Daarom was de brandstofcapaciteit verre van voldoende voor een rechtstreekse vlucht. Voor de rondreis van 13.000 km waren dus verschillende tankbeurten nodig. De tankers van de Royal Air Force waren omgebouwde bommenwerpers van het Victor-type. Vanwege hun eveneens beperkte bereik moest een uitgebreide procedure worden toegepast: Om een Vulcan met 21 bommen naar het doel te brengen, stegen twee Vulcan bommenwerpers en elf tankers op om bij te tanken in de lucht. De tankers tankten beurtelings de bommenwerpers en de andere tankers en keerden dan terug. De laatste tanker tankte de aanvallende Vulcan (eigenlijk het reservetoestel, nadat de eerste keuze was teruggekeerd) nog een keer vlak voor het bereiken van het doel en werd op de terugweg opgewacht en bijgetankt door een tanker die er weer naartoe vloog. Er vlogen nog drie vliegtuigen naar de bommenwerper die terugkeerde van de aanval, een omgebouwd Nimrod verkenningsvliegtuig voor de lange afstand en nog twee tankvliegtuigen. Met deze enorme logistieke inspanning werd bij de eerste raid slechts één bom op de landingsbaan van Port Stanley gescoord – zoals verwacht. Sommige van de andere bommen veroorzaakten echter schade aan andere belangrijke delen van het vliegveld. Deze aanval had dus aanvankelijk slechts een beperkt tactisch succes; belangrijker was het politieke en psychologische effect (zie ook Doolittle Raid).

Slechts enkele minuten na Operatie Black Buck voerden negen Sea Harriers van de Hermes een aanval uit, waarbij ze explosieven en clusterbommen lieten vallen op Port Stanley en het kleinere grasveld bij Goose Green. Beide aanvallen resulteerden in de vernietiging van vliegtuigen op de grond en beschadigden de infrastructuur van het vliegveld. Op het vliegveld van Stanley vielen, naast de bom die door de Vulcan bommenwerper was afgeworpen, nog drie Sea Harrier bommen op de landingsbaan, waardoor de toekomstige inzet van de Étendards en Skyhawks vanaf het eiland nog minder waarschijnlijk werd. Drie Britse oorlogsschepen beschoten bovendien het vliegveld in Port Stanley. Diezelfde nacht, in de schaduw van deze aanvallen, werden SAS en SBS verkenners gedropt op de Falklands, die de posities en bewegingen van de Argentijnse troepen konden rapporteren.

Ondertussen was de Argentijnse luchtmacht al begonnen met haar eigen aanval in de veronderstelling dat Britse landingen onderweg of op handen waren. Grupo 6 viel de Britse marine aan zonder eigen verliezen. Twee vliegtuigen van andere formaties werden neergeschoten door Sea Harriers die opereerden vanaf Invincible. Er ontstond een luchtgevecht tussen Harriers en Mirage jagers van Grupo 8. Beide partijen waren aanvankelijk terughoudend om een gevecht aan te gaan op de optimale hoogte van de vijand tot uiteindelijk twee Mirages lager gingen om aan te vallen: één werd neergeschoten en de piloot van de tweede wilde uiteindelijk landen op Port Stanley wegens gebrek aan brandstof, waar het toestel werd neergeschoten door vriendelijk vuur.

De luchtaanval en de resultaten daarvan hadden strategische gevolgen. Het Argentijnse opperbevel zag de hele kust van het Argentijnse vasteland bedreigd door Britse aanvallen en verplaatste daarom, zoals verwacht door het Britse opperbevel, Grupo 8, de enige groep van de Argentijnse luchtmacht die was uitgerust met onderscheppingsjagers, verder naar het noorden, zodat ook het gebied rond Buenos Aires nog binnen hun bereik lag. De beschikbare operationele tijd voor het vliegtuig boven de Falklandeilanden kromp opnieuw aanzienlijk door de langere aanvliegtijd. De inferioriteit van de Mirages ten opzichte van de Sea Harriers op lage hoogten, die later duidelijk werd, mede doordat zij bewapend waren met oudere lucht-lucht raketten, betekende dat Argentinië aan het begin van de oorlog in feite geen luchtoverwicht meer had boven de Falklandeilanden.

De nachtelijke bevoorradingsvluchten vanaf het vasteland met het propellervliegtuig C-130 “Hercules” konden na de eerste luchtaanvallen op 1 mei op beperkte schaal worden hervat nadat de kraters waren opgevuld. Door de herhaalde aanvallen op het vliegveld kon echter van 1 mei tot de overgave op 15 juni slechts ongeveer 70 ton aan voorraden naar Stanley worden gebracht, waardoor het Argentijnse leger zich gedwongen zag de voedselrantsoenen van de soldaten al op 18 mei (dus nog voordat de Britten op de Falklandeilanden landden) in te korten. Het gebrek aan voedsel had een negatieve invloed op het moreel van de jonge soldaten. Sommige eenheden die later inderhaast van het vasteland werden ingevlogen, waren onvoldoende uitgerust met winterkleding, zodat zij bijzonder te lijden hadden onder het natte en koude weer van het begin van de winter. Omdat hun weerbestendige winterkleding de eilanden niet meer bereikte, verspreidden verkoudheden en dysenterie zich al snel onder hen en verspreidden zich geleidelijk naar andere eenheden.

Marine oorlogsvoering

Op 2 mei werd de lichte kruiser General Belgrano, in 1938 in dienst gesteld als USS Phoenix en in 1951 verkocht aan Argentinië, tot zinken gebracht door de nucleaire onderzeeër Conqueror (S48). De onderzeeër gebruikte torpedo”s van het type Mark VIII**. Hoewel de ontwikkeling van dit onderwaterwapen dateerde van 1925, werd het nog steeds gebruikt vanwege zijn betrouwbaarheid en penetratievermogen, in dit geval om door de beroemde sterke bepantsering van de kruiser te breken (de zijromp was gemaakt van 127 mm pantserstaal). Van de drie afgevuurde torpedo”s troffen er twee de kruiser, waarvan één waar twee ruime eetzalen en de grote recreatiezalen voor de vrije wachten zich direct achter bevonden. Deze ontploffing doodde volgens kapitein Bonzo waarschijnlijk ongeveer 85-90% van de totale slachtoffers op slag en de schokgolf scheurde een gat van ongeveer 20 meter breed in het hoofddek. De tweede torpedo raakte het schip net buiten de bepantsering net voor het achterschip, waar zich de machinekamers bevonden. Daarom vielen alle motoren onmiddellijk uit, stopten de pompen en gingen de lichten uit. Daarom kon de kruiser niet meer worden gered; kapitein Bonzo gaf de bemanning daarom opdracht het langzaam zinkende schip na ongeveer 20 minuten te verlaten en in de reddingsvlotten te gaan. Volgens overlevenden gebeurde dit zonder paniek en in goede orde, zodat zelfs de gewonden aan dek konden worden gebracht, wat waarschijnlijk de reden is waarom de meesten die de twee explosies hadden overleefd, werden gered. Van de 1093 bemanningsleden stierven er 323.

Een van de twee escorteschepen, de ARA Hipólito Bouchard, werd geraakt door de derde torpedo, die echter niet ontplofte. Daarom begonnen de escort destroyers onmiddellijk te zoeken naar de onderzeeër. Toen ze merkten dat er iets mis was met de General Belgrano, omdat de kruiser niet meer reageerde op radiosignalen, keerden ze terug en namen de redding van de schipbreukelingen op zich. Door het vallen van de nacht en de sterke storm die de reddingsvlotten snel verspreidde, duurde het heel 3 mei om het laatste vlot te vinden.

Omdat het schip net buiten de “Total Exclusion Zone” tot zinken was gebracht, werd later veel kritiek geuit door tegenstanders van de oorlog, vooral in Groot-Brittannië. Het werd een “cause célèbre” (publieke twistappel) voor parlementsleden zoals Sir Thomas Dalyell Loch van de Labour Party, die kort na het einde van de oorlog, op 21 december 1982, de premier ervan beschuldigde “zo koelbloedig als opzettelijk het bevel te hebben gegeven om de Belgrano tot zinken te brengen, wetende dat er een eervolle vrede in het verschiet lag, in de verwachting … dat de torpedo”s van de Veroveraar ook de vredesonderhandelingen zouden torpederen”. Talrijke andere tegenstanders van de oorlog volgden dit standpunt en benadrukten met name dat het schip op het moment van de aanval naar het westen voer, d.w.z. dat het zich van de Falklandeilanden had verwijderd. Zij beschuldigden (en beschuldigen nog steeds) de Britse regering ervan de General Belgrano opzettelijk tot zinken te brengen om een lopende bemiddelingspoging van Peru te doen ontsporen. Alleen al tussen mei 1982 en februari 1985 moesten de premier en de minister van Defensie 205 schriftelijke en 10 mondelinge vragen beantwoorden in het Britse parlement.

Het antwoord van de Britse regering op de beschuldigingen van Dalyell en anderen was voornamelijk dat zij Argentinië reeds op 23 april een waarschuwing had gestuurd dat Argentijnse oorlogsschepen en militaire vliegtuigen ook buiten de TEZ konden worden aangevallen indien zij een bedreiging vormden voor de Britse strijdkrachten die hun recht op zelfverdediging uitoefenden. De tegenstrijdigheid bij het Britse publiek duurde vooral zo lang omdat verschillende leden van de regering de media aanvankelijk een reeks deels verwarde, deels tegenstrijdige verklaringen hadden gegeven, die pas in 1985 door een parlementaire onderzoekscommissie (Select Committee on Foreign Affairs) konden worden opgehelderd, maar die toch veel argwaan lieten bestaan over de verklaringen van de regering.

Dit wantrouwen werd nog versterkt toen in 1984 bekend werd dat de navigatielogboeken van de Conqueror niet meer te vinden waren. De oppositie beschuldigde de regering ervan de logboeken opzettelijk te hebben “laten verdwijnen” omdat daarin de exacte positie van de Belgrano op het moment van het zinken was vastgelegd. Het logboek had kunnen aantonen dat de Belgrano zich niet in de verboden zone bevond. Na de publicatie van nieuwe dossiers vermoedt Stuart Prebble daarentegen dat de verdwijning van de logboeken eerder verband houdt met de hedendaagse operatie Barmaid.

Na de waarschuwing van 23 april verwachtte de Argentijnse marine zelfs buiten de verboden zone aanvallen op haar oorlogsschepen en daarom protesteerde zij ook na de oorlog niet tegen het zinken van de kruiser. Zowel de kapitein van de General Belgrano, Héctor Bonzo, als de Argentijnse regering verklaarden later dat het zinken legitiem was geweest. De Argentijnse admiraal Pico schreef in 2005 dat de General Belgrano op een “tactische missie” tegen de Britse vloot was geweest, zodat het niet uitmaakte of zij in of iets buiten de verboden zone was geweest.

Volgens de Britse marine was de kruiser General Belgrano niet meer nieuw, maar vormde hij nog steeds een bedreiging voor Britse schepen vanwege zijn zware bewapening. Het zinken van de kruiser stond niet op zichzelf. De bewegingen van de schepen van de Argentijnse marine waren net zo gecoördineerd als die van de Britse vloot. Zo werd de kruiser vergezeld door twee torpedojagers, Hipólito Bouchard en Piedra Buena, die waren uitgerust met moderne Exocet-raketten van het type MM38 met een bereik van ongeveer 40 km. De groep rond de kruiser kon op elk moment van koers veranderen, en gezien de hoge snelheid van oorlogsschepen (de General Belgrano was oorspronkelijk ontworpen voor een snelheid tot 33 knopen, of ongeveer 60 km

In feite moest het vliegdekschip in de vroege uren van 2 mei de bevolen aanval afbreken omdat de zwakke wind het opstijgen van zijn zwaar beladen Douglas A-4 “Skyhawks” niet toeliet. Daarom gaf admiraal Lombardo, de Argentijnse opperbevelhebber van de operaties in de zuidelijke Atlantische Oceaan (Spaans “Teatro de Operaciones del Atlántico sur” – afgekort TOAS), kort daarna alle eenheden opdracht terug te keren naar de ondiepe wateren bij het vasteland vanwege het acute onderzeebootgevaar. Na ontvangst van dit bevel keerde ook de groep rond de kruiser General Belgrano om en voer in onregelmatige zigzagbewegingen richting Isla de los Estados (Staten-eiland) voor de kust van Vuurland, totdat deze werd getorpedeerd. Volgens de kapitein van de General Belgrano, Héctor Bonzo, was de eerste prioriteit van de cruisergroep het controleren van de zeeroute rond Kaap Hoorn en op het moment van de aanval was het op weg naar een nieuwe positie waar het zou wachten op verdere orders.

Tegen deze militaire achtergrond, grotendeels bevestigd door Argentijnse verslagen, ontkende (en ontkent nog steeds) de Britse regering elk verband met het Peruaanse vredesinitiatief, waarvan zij volgens premier Thatcher pas hoorde nadat het schip al gezonken was. Hoe dan ook, de uitsluitingszones werden overeenkomstig het internationaal recht in de eerste plaats afgekondigd om neutrale schepen te waarschuwen en uit het oorlogsgebied te houden. Oorlogsschepen genieten geen bescherming uit hoofde van dergelijke verklaringen, zelfs niet wanneer zij zich buiten de aangegeven uitsluitingszones bevinden. Met het begin van het bombardement op de luchthaven van Stanley, een dag eerder, was de “open oorlog” begonnen – ook duidelijk herkenbaar voor Argentinië.

Nadat de kruiser tot zinken was gebracht, trok de Argentijnse marine de schepen terug naar hun basis. Het Argentijnse vliegdekschip, dat de grootste bedreiging vormde, werd ook teruggeroepen naar zijn basis. Om de Britse schepen aan te vallen, vertrouwden de Argentijnen in de loop van de oorlog alleen op hun jachtvliegtuigen te land. Vervolgens werden de Argentijnse troepen op de Falklandeilanden alleen bevoorraad door C-130 Hercules transportvliegtuigen die ”s nachts landden.

De volgende dag publiceerde de Britse tabloid The Sun in zijn eerste edities de beroemde kop “Gotcha”, maar deze werd gewijzigd en gerelativeerd nadat duidelijk werd hoeveel Argentijnse zeelieden waren omgekomen.

Andere aanvallen op schepen werden uitgevoerd door vliegtuigen en worden daarom gepresenteerd in de context van luchtoperaties.

Een Argentijnse commando-actie (codenaam Operatie Algeciras) tegen Britse oorlogsschepen in Gibraltar werd verhinderd door de Spaanse politie.

SAS commando actie op Pebble Island

De slechts 20 “Sea Harriers” op de twee vliegdekschepen, waarvan het aantal bovendien steeds verder terugliep door de sinds 2 mei geleden verliezen, slaagden er niet in het luchtoverwicht veilig te stellen. Het feit dat de Britse vliegdekschepen buiten het bereik moesten blijven van de op het vasteland gestationeerde “Super Étendards”, die waren uitgerust met Exocet-raketten, maakte het verkrijgen van luchtoverwicht nog moeilijker. Van groot belang voor de Britten was het feit dat de ingewikkelde computergestuurde luchtdoelraketsystemen – zoals “Sea Dart” of “Sea Wolf” – in de praktijk helemaal niet leverden wat ze tijdens proeven onder ideale omstandigheden hadden beloofd. Nog onaangenamer was het feit dat de Argentijnse marine en luchtmacht sinds het zinken van de General Belgrano hun basis niet hadden verlaten, kennelijk om al hun slagkracht te bewaren voor de verwachte amfibische landing. Daarom drong met name generaal Thompson, de commandant van de 3e Commando Brigade, aan op een actiever optreden van de vliegdekschipgroep, wat admiraal Woodward echter weigerde om de waardevolle vliegdekschepen, zonder welke een landing helemaal niet mogelijk zou zijn, niet in gevaar te brengen. Op voorstel van Thompson werd toen een commando-actie gepland tegen een Argentijnse luchtmachtbasis op Pebble Island, waar grondaanvalsvliegtuigen waren gestationeerd en waar ook vaak kleine propellervliegtuigen van het vasteland landden, waarvan het bereik het vliegveld in Stanley niet bereikte.

Korte tijd later, in de nacht van 12 december, werd de

Bovendien vielen de vliegdekschepen herhaaldelijk Argentijnse stellingen aan in het binnenland van Oost-Falkland, waar de Argentijnen de helikopters voor hun mobiele operationele reserve hadden gestationeerd. De vernietiging van de helikopters beperkte in toenemende mate de bewegingsvrijheid van de Argentijnen, die in geval van een Britse landing troepen per helikopter naar de landingsplaatsen wilden vervoeren.

Landing op de Falklandeilanden op 21 mei 1982

Nadat half mei de laatste hoop op een onderhandelingsakkoord in de VN definitief was vervlogen, besloot het oorlogskabinet in Londen op 18 mei toestemming te geven voor de landing. Tegen die tijd had de Britse militaire leiding besloten tot een landing in San Carlos Bay (Engels meestal San Carlos Water) in het noordwesten van Oost-Falkland en de plannen voor de landingsoperatie afgerond. De baai was gekozen door de planningsstaf van de Amfibische Groep omdat enerzijds de landingsschepen veilig leken voor onderzeeboot- en vliegtuigaanvallen in de relatief smalle baai en anderzijds voldoende ver van Stanley om veilig te zijn voor onmiddellijke Argentijnse tegenaanvallen. Bovendien hadden aan land gebrachte verkenners vastgesteld dat de Argentijnen het land rond de baai niet hadden bezet. Slechts enkele dagen voor de geplande landing (op 15 mei) brachten de Argentijnen een compagnie soldaten van Goose Green naar Port San Carlos, van waaruit zij een observatiepost met licht geschut en mortieren installeerden op Fanning Head, het voorgebergte ten noorden van de baai, omdat het zowel de ingang van Falklands Sound als die van San Carlos Water overzag. Om de landing van de troepen in de baai veilig te stellen, moesten de Britten eerst deze observatiepost, bemand door 20 man, de nacht voor de landing overrompelen door een detachement van ongeveer 30 man van de SBS.

Op 21 mei werd de herovering van de eilanden ingezet met een amfibische landing. Om de Argentijnse leiders af te leiden en te misleiden voerden de marine en de SAS die nacht afleidingsaanvallen uit ten zuiden van Port Stanley en bij Goose Green. Onder dekking van de duisternis, kort na middernacht, voeren de landingsschepen de Falklands Sound binnen waar de troepen aan boord gingen van de landingsvaartuigen. Om 4.40 uur plaatselijke tijd landden de eerste troepen met landingsvaartuigen vrijwel gelijktijdig op drie punten in de baai van San Carlos (groen, blauw en rood gemarkeerd op de bijgevoegde kaart) en bezetten van daaruit de omliggende heuvels. Pas daarna gingen de twaalf schepen van de landingsvloot voor anker in de baai, waaronder het grote passagiersschip Canberra. Gedurende deze periode beveiligden de oorlogsschepen van de gevechtsgroep, uitgerust met geleide raketten, de toegang tot de Falkland Sound tegen luchtaanvallen en onderzeeërs. Al na korte tijd werden de vijf bataljons van de 3e Commando Brigade aan land gebracht en werd een veldhospitaal ingericht in een verlaten koelfabriek in Ajax Bay (aan de westkant van San Carlos Water), waar het de rest van de oorlog gestationeerd bleef. Terwijl de zon opkwam, werden helikopters ingezet om de 105 mm kanonnen en Rapier luchtverdedigingssystemen in positie te brengen. De installatie van de Rapier-systemen werd echter vertraagd omdat hun zeer gevoelige elektronica te lijden had gehad van het lange zeetransport, zodat ze nog niet operationeel waren tijdens de eerste luchtaanvallen van de Argentijnen.

Achteloos geworden door de landing zonder tegenstand, vlogen de helikopterpiloten die het zware materiaal van de schepen aan land brachten na korte tijd, zonder op de noodzakelijke beveiliging te letten, naar de frontposities. Daarbij kwamen ten oosten van Port San Carlos verschillende vliegtuigen onder vuur te liggen van de zich daar terugtrekkende Argentijnen, die hun snelvuurwapens gebruikten om twee Aérospatiale SA-341”s te vernietigen.

Alvorens zich terug te trekken uit Port San Carlos kort na 8 uur in de ochtend, meldde het Argentijnse commando, dat volledig verrast was door de Britse landing, zijn waarnemingen in de baai per radio aan de Argentijnse basis in Goose Green. Nadat kleinere vliegtuigen (Pucará en Aermacchi) van Goose Green en Stanley de waarneming hadden bevestigd, lanceerden de Argentijnse vliegtuigen op het vasteland hun aanval op de landingsvloot waarop zij sinds 1 mei hadden gewacht. Om ongeveer 10:35 vielen de eerste vliegtuigen de oorlogsschepen in de Falklands Sound aan. Om onder de Britse radar en het bijbehorende antiraketscherm door te vliegen, staken de Argentijnse vliegtuigen de eerste dagen meestal op lage hoogte over West-Falkland en vielen dan uiteraard de eerste Britse schepen aan die zij zagen, namelijk de oorlogsschepen in de Falklands Sound. Daarom konden de schepen van de landingsvloot in de baai van San Carlos, die toen nog volgeladen waren, vrijwel ongehinderd lossen. Bovendien vlogen de Argentijnen hun aanvallen vaak met roekeloze manoeuvres zelfs onder de masthoogte van de Britse schepen, waardoor de lont in de ontstekers van hun bommen, die meestal minder dan een seconde na het loslaten hun doel troffen, nog niet was losgelaten, zodat ze bij de inslag niet ontploften. Het gevolg was dat nogal wat bommen de smalle oorlogsschepen binnendrongen zonder te ontploffen, met slechts geringe schade en enkele gewonden aan Britse zijde tot gevolg. Andere bommen bleven steken in de romp van de schepen en konden later (op één na) onschadelijk worden gemaakt door slopers. In ruil daarvoor slaagden de Britten erin een Argentijns vliegtuig neer te schieten (een “Dagger” Evenzo slaagde D Squadron van de SAS erin een Grupo 3 Pucará boven de Sussex Mountains neer te schieten met een FIM-92 Stinger.

In de namiddag voerden de Argentijnen (luchtmacht en marinevliegers) nog een reeks aanvallen uit waarbij de HMS Argonaut beschadigd werd (drie doden). Het fregat HMS Ardent, dat alleen in het midden van de Falklands Sound lag op de terugweg van de afleidingsaanval bij Goose Green, werd verschillende keren achter elkaar aangevallen en kreeg zeven treffers (uitgebrand, ze zonk de volgende dag). Die middag verloren de Argentijnen echter negen vliegtuigen (vier “Daggers” van Grupo 6 en vijf “Skyhawks” van Grupo 4 en de marinevlieger), die allemaal werden neergeschoten door “Sea Harriers” met Sidewinder-raketten, nadat ze hun bommen op de terugweg hadden laten vallen. Aan het einde van de eerste dag waren bijna alle fregatten die in de Falklands Sound patrouilleerden als mobiele luchtdekking voor de landingsschepen door de luchtaanvallen beschadigd; niettemin waren ze erin geslaagd 3.000 soldaten en 1.000 ton materiaal aan land te brengen en het bruggenhoofd veilig te stellen.

Argentijnse luchtaanvallen tot 25 mei

Twee dagen na het zinken van de Belgrano zag een patrouillevliegtuig van de Argentijnse marine luchtmacht (COAN) delen van de Britse vloot. Op 4 mei stegen twee COAN Super Étendards op van de luchtmachtbasis Río Grande op Vuurland, elk bewapend met een Exocet. Na bijtanken vanuit de lucht door een C-130 Hercules kort na het opstijgen, gingen ze over op laagvliegen, stegen op voor radaropsporing en vuurden de raketten af op 30 tot 50 km afstand. De ene miste HMS Yarmouth, de andere raakte de Type 42 destroyer HMS Sheffield. De kernkop van de Exocet ontplofte niet, maar de achtergebleven brandstof zette het schip in brand. Door de vernietiging van het brandblussysteem moest het schip uren later worden verlaten en zonk het na zes dagen. Twintig zeelieden stierven. Ondertussen werden de andere twee torpedojagers teruggetrokken uit hun onveilige posities. Het Britse leger zou weerloos zijn geweest tegen een aanval.

Na het zinken waren er plannen voor een commando-actie van de SAS tegen de met Exocet-raketten uitgeruste FAA-eenheid in Río Grande. Volgens de aanvankelijke plannen zouden SAS-soldaten zelfs met C-130 transportvliegtuigen op het vliegveld landen, de raketten en vliegtuigen vernietigen en vervolgens de piloten doden. Later werd het plan gewijzigd. De soldaten zouden per onderzeeër naar de kust worden gebracht en na de missie naar Chili vluchten. Het plan werd echter niet uitgevoerd nadat een helikopter die een verkenningsteam moest afzetten, werd opgemerkt en vervolgens een noodlanding moest maken in de buurt van Punta Arenas.

De gevreesde Argentijnse luchtaanvallen na de landing van de grondtroepen op 21 mei bleven uit. Door slecht weer konden de vliegtuigen niet opstijgen op het vasteland. Pas in de namiddag van de volgende dag, 23 mei, konden de Argentijnse luchtmacht en marinevliegers hun aanvallen hervatten. Op deze dag zonk de Antilope na te zijn getroffen door een bom die niet onmiddellijk bij de inslag was ontploft. De bom ontplofte ”s nachts nadat het schip was ontruimd en twee sloopexperts probeerden de lonten te verwijderen. Meerdere treffers op andere schepen toonden opnieuw de flagrante zwakte aan van de “close air defence” van de nieuwe Britse fregatten, die nauwelijks waren uitgerust met luchtafweergeschut ten gunste van luchtdoelraketten. De eerder hoog gewaardeerde automatische raketafweersystemen stelden echter allemaal teleur. Betrouwbare bescherming werd alleen geboden door de “Sea Harriers” van de twee vliegdekschepen, die voortdurend boven West-Falkland cirkelden.

In de ochtenduren van 24 mei probeerden de Britten opnieuw met een luchtaanval het vliegveld van Stanley onbruikbaar te maken, maar dit mislukte uiteindelijk opnieuw. Vanaf de middag vielen de Argentijnse vliegtuigen de landingsvloot aan en probeerden voor het eerst de landings- en bevoorradingsschepen in de baai van San Carlos te raken. Daarbij werden de landingsschepen Sir Galahad, Sir Lancelot en Sir Bedivere geraakt, maar in geen van de drie gevallen ontploften de bommen, zodat ze later door slopers onschadelijk konden worden gemaakt. De Argentijnen daarentegen verloren die dag nog een “Dagger” (van Grupo 6) en een “Skyhawk” (van Grupo 5).

Op 25 mei, hun feestdagen, planden de Argentijnen een beslissende aanval op de twee Britse vliegdekschepen waarvan zij met behulp van verkenningsvliegtuigen en radar de positie op de Falklandeilanden hadden bepaald. Daartoe moesten eerst de twee Britse voorposten, ver naar voren ten noordwesten van Pebble Island, worden “uitgeschakeld”, wier taak als schepen voor radarvroegtijdige waarschuwing en geleiding voor de “Sea Harrier” zij inmiddels hadden onderkend. Door verschillende gespreide aanvallen slaagden ze er uiteindelijk in de destroyer Coventry door bommen tot zinken te brengen, wat het leven kostte aan 19 matrozen, en het fregat Broadsword te beschadigen (de boordhelikopter werd vernietigd). Tegelijkertijd stegen twee met Exocet-raketten uitgeruste “Super Étendards” van de marine in noordelijke richting op vanaf Río Grande op Vuurland. Nadat ze in de lucht ten noordwesten van de Falklandeilanden waren bijgetankt, vielen ze de Britse gevechtsgroep, in wiens midden zich de twee vliegdekschepen Hermes en Invincible bevonden, vanuit het noorden volkomen verrast aan. Op tijd gewaarschuwd door hun radar, vuurden alle oorlogsschepen met speciale lanceerinrichtingen metalen strips (chaff) in de lucht om de zoeker van de raket te misleiden of af te buigen. Als gevolg daarvan raakte geen van de Exocet-raketten een oorlogsschip, maar de radargestuurde zoeker selecteerde, nadat hij door deze schotten was gevlogen, het containerschip Atlantic Conveyor, dat op dat moment alleen voer, en stak het in brand (waarbij twaalf doden vielen), waardoor het drie dagen later zonk. Dit schip, dat de volgende nacht San Carlos Bay zou binnenvaren, vervoerde helikopters, materiaal voor de aanleg van een landingsbaan en tenten voor 4.500 man, die belangrijk waren voor het verdere verloop van de strijd. De Argentijnen verloren die dag drie “Skyhawks” (en dus veel minder dan de Britten in 1982 dachten). Twee Grupo 4 Skyhawks werden neergeschoten boven San Carlos Bay en een ander Grupo 5 toestel werd per ongeluk neergeschoten door Argentijnse flak tijdens zijn terugvlucht over Goose Green.

Het feit dat Argentinië was uitgerust met moderne Franse wapens was een grote last voor de Britten; de Fransen waren hun naaste bondgenoten in Europa. Frankrijk was ook in verlegenheid gebracht door het feit dat in Frankrijk geproduceerde wapens grote schade toebrachten aan een van zijn naaste bondgenoten. In verhouding tot zijn bevolking was Frankrijk destijds de grootste wapenexporteur ter wereld.

Jaren later meldde een adviseur van de toenmalige Franse president François Mitterrand dat Thatcher hem na de Exocet-aanval had gedwongen de Britse strijdkrachten codes te geven waarmee de raketten elektronisch onbruikbaar konden worden gemaakt. Thatcher had gedreigd anders onderzeeërs nucleaire raketten op Buenos Aires te laten afvuren. Mitterrand stond toen toe dat de Britten de Exocets saboteerden.

Slag om Goose Green

Het vliegveld bij Goose Green, ongeveer 25 km ten zuiden van de stad San Carlos, was niet alleen de dichtstbijzijnde Argentijnse basis bij het Britse bruggenhoofd, het vertegenwoordigde ook de grootste vijandelijke troepenconcentratie buiten de eilandhoofdstad Stanley. Daarom plande de staf van het 3e Commando Brigade al een dag na de landing een aanval op Goose Green. Aanvankelijk waren ze alleen van plan het vliegveld – of liever gezegd de vliegtuigen – te vernietigen en zich daarna weer terug te trekken. Volgens de oorspronkelijke orders moest generaal Thompson echter wachten tot ook de 5de Brigade daar was aangekomen alvorens een algemene uitbraak uit de landingszone te doen (al was het maar omdat het lossen van de bevoorradingsschepen traag verliep zonder de gebruikelijke havenfaciliteiten, zoals kranen). Het was echter al na enkele dagen duidelijk dat de zware Argentijnse luchtaanvallen en de voortdurende verliezen van schepen in de Falklands Sound hen dwongen de oorspronkelijke planning te wijzigen en de landingszone eerder te verlaten. Deze stap zou nu uiterlijk worden gezet met behulp van de extra helikopters die het containerschip Atlantic Conveyor naar het eiland zou brengen. Daarna zouden de troepen met behulp van de grote “Chinook”-transporthelikopters zo dicht mogelijk bij de hoofdstad Stanley van het eiland worden afgezet.

Ook dit plan moest worden opgegeven na het zinken van het schip en het verlies van de extra helikopters op 25 mei. Daarom besloot de staf van de 3e Commando Brigade dat een deel van de bataljons het eiland te voet zou moeten oversteken, wat naar verwachting enkele dagen zou duren (het zware materieel zou later door de resterende helikopters worden aangevoerd). Om de Britse basis in San Carlos Bay en de daar gevestigde voorraaddepots niet bloot te stellen aan mogelijke flankaanvallen vanuit Goose Green tijdens deze kritieke fase, moest deze nabijgelegen Argentijnse basis daarom eerst worden veroverd. Als in 1982 in verschillende interviews in de pers werd beweerd dat “de aanval op Goose Green vooral bedoeld was om het moreel van de Britse troepen op te vijzelen”, dan was dit punt hoogstens van secundair belang. Militair gezien was de verovering van de vijandelijke basis zo dicht bij de eigen operatiebasis essentieel, wilde Thompson niet een aanzienlijk deel van zijn troepen achterlaten om ze te beschermen in de opmars naar Stanley. Omdat Thompson, nog steeds gebonden aan het bevel van generaal Moore van 12 april, aarzelde om uit te breken, gaf het Britse opperbevel in Northwood hem uiteindelijk het bevel. Dit bevel was des te nadrukkelijker omdat ze uit gelekte Amerikaanse inlichtingen hadden vernomen dat de Argentijnen van plan waren parachutisten te laten landen vanaf het vasteland bij Goose Green. Om veiligheidsredenen (d.w.z. om de mogelijkheid van onderschepping van het radiobericht uit te sluiten) werd dit punt echter niet aan Thompson meegedeeld, hetgeen de reden is waarom de generaal vervolgens bij verschillende gelegenheden kritiek op het bevel heeft geuit.

Het 2de Bataljon van het Parachute Regiment (meestal kortweg “2 Para” genoemd) lag aan de zuidelijke rand van de landingszone, daarom had Thompson het al aangewezen voor de aanval op Goose Green op 23 mei. Aangezien de 3e Commando Brigade zich toen al voorbereidde op de bezetting van Mount Kent met behulp van helikopters en tegelijkertijd nog bezig was met de opmars van twee bataljons over Teal Inlet, werd slechts beperkte aandacht besteed aan de aanval op de landengte en het vliegveld bij Goose Green. Zo werd slechts een halve batterij 105-mm houwitsers (d.w.z. drie kanonnen) en zeer weinig munitie toegewezen aan de aanval, die gedurende de nacht alleen werd versterkt door het – eveneens lichte – 4,5-inch kanon (114 mm) van het fregat HMS Arrow. Door het verlies van de helikopters op de Atlantic Conveyor moesten de soldaten al het zware materiaal (granaatwerpers en Milanese raketten en hun munitie) op hun rug dragen, omdat men bij de brigadestaf aannam (zonder het te durven proberen) dat de weg niet begaanbaar was voor voertuigen.

De Argentijnen waren bereid de plaats krachtig te verdedigen, aangezien de landengte van Darwin

Op de avond van 26 mei ging het 2e Parachutistenbataljon op weg naar Camilla Creek House ten noorden van Goose Green. Door onzorgvuldige verklaringen uit regeringskringen berichtte de BBC de volgende dag op de BBC World Service over de geplande aanval op Goose Green. De Argentijnen, hierdoor gewaarschuwd, vlogen extra troepen van hun reserve op Mt Kent naar Goose Green. Tijdens een Britse luchtaanval op het vliegveld bij Goose Green op 27 mei werd een RAF Harrier GR.3 neergeschoten, maar de piloot overleefde en werd twee dagen later gered door een Britse helikopter.

In de nacht van 28 mei, kort na middernacht, rukten de parachutisten op om de Argentijnse voorposten bij de ingang van de landengte aan te vallen, die zich op hun beurt zoals bevolen langzaam terugtrokken, in een poging de Britse opmars zo lang mogelijk te vertragen. Het was dan ook al klaarlichte dag (tegen de Britse plannen in) toen de parachutisten eindelijk het smalste deel van de landengte ten noorden van Darwin en de Argentijnse hoofdpositie bereikten. Daar kwam de Britse aanval tot stilstand onder vuur van de Argentijnse machinegeweren (tussen ongeveer 9:30 en 12:30). De verdedigers werden gesteund door meerdere aanvallen van Pucarà-strijders, die bij één gelegenheid napalmbommen lieten vallen en ook een van de Britse verkenningshelikopters neerschoten die munitie aanvoerden en gewonden vervoerden. Pas na een hard gevecht, waarbij de commandant van het 2e Parachutistenbataljon sneuvelde (zie hieronder), konden de Britten eindelijk de overhand krijgen, nadat ze er na 13.00 uur in geslaagd waren de Argentijnse stelling langs het strand aan de westkant van de landengte te omzeilen. Tegen de avond (ongeveer 17:30) waren de parachutisten langzaam opgerukt naar de omgeving van Goose Green. Net voor zonsondergang vernietigden twee Harrier GR.3s met BL755 clusterbommen de Argentijnse kanonnen, waarbij de grote vuurballen van de explosies kortstondig paniek veroorzaakten onder de Argentijnse soldaten. Met 114 Falklanders opgesloten in een schuur in Goose Green zag majoor Keeble, de Britse commandant die nu de leiding had over het bataljon, af van verdere gevechten om de gevangenen in de duisternis niet in gevaar te brengen. Pas de volgende ochtend stuurde hij twee gevangen Argentijnen naar Goose Green met de eis zich over te geven. Na een periode van bezinning stemde de Argentijnse commandant, met toestemming van generaal Menéndez, in met de overgave (rond 11.30 uur op 29 mei) omdat zijn eenheden volledig omsingeld waren – hij overschatte het aantal Britse soldaten sterk.

Aan Britse zijde sneuvelden 17 soldaten, waaronder bataljonscommandant Jones, die aanvankelijk de aanval had geleid. 37 soldaten raakten gewond. Jones viel tijdens de aanval op een Argentijnse mitrailleurpositie, die de aanval van het bataljon tijdelijk tegenhield en daar zware verliezen veroorzaakte. Omdat er in zijn directe omgeving geen reserves beschikbaar waren, besloot de commandant deze positie zelf aan te vallen met zijn stafgroep van de mobiele commandopost van het bataljon. Jones werd postuum onderscheiden met het Victoria Cross, de hoogste Britse militaire onderscheiding voor buitengewone moed tegenover de vijand. Ongeveer 50 Argentijnen verloren hun leven in de gevechten en ongeveer 90 raakten gewond. Het aantal ongedeerde Argentijnse gevangenen bedroeg 961.

De succesvolle en snelle inname van Goose Green had vervolgens een duidelijk negatief effect op het moreel van de Argentijnse troepen. De relatief hoge verliezen leidden ertoe dat de Britten alle verdere aanvallen alleen ”s nachts uitvoerden om het defensieve effect van de automatische wapens van de vijand op het open grasland te verminderen. De Argentijnen zetten, met behulp van helikopters bij Goose Green, hun hele mobiele reserve in, die ze hadden geconcentreerd in een kamp bij Mount Kent. Dit had voor de Britten het onverwachte effect dat ze vrijwel gelijktijdig Mount Kent konden bezetten zonder tegenstand te ondervinden. De bezetting van de landengte opende een andere zuidelijke route voor de Britse troepen langs de kust van Choiseul Sound en Bluff Cove naar Stanley. Toen de Britse troepen deze route namen, versterkte dit de indruk – die al aanwezig was bij het Argentijnse oppercommando in Stanley – dat de belangrijkste Britse aanval op de hoofdstad van het eiland waarschijnlijk vanuit het zuiden zou plaatsvinden, waardoor de Argentijnse aandacht werd afgeleid van de noordelijke Britse opmars over het eiland via de nederzetting Douglas en Teal Inlet naar Mount Kent.

Slag om Port Stanley

De aanval op de eilandhoofdstad Stanley werd gelijktijdig met de slag om Goose Green ingezet. Daartoe werd vanaf de nacht van 24 september de aanval ingezet.

Ondertussen was in de nacht van 31 mei op 1 juni de Britse 5e Brigade geland bij San Carlos Bay met nog eens 3.500 troepen. Nadat het bataljon Gurkha”s van deze brigade de troepen in Goose Green had afgelost, werd het 2e Bataljon Parachutisten op 3 juni naar Bluff Cove en Fitzroy aan de kust ten zuiden van Stanley gevlogen. Dit betekende dat de hoofdstad van het eiland op grote schaal was omsingeld en dat de Britten het grootste deel van het eiland al weer onder controle hadden.

De opmars van de Britse troepen, door een gebied zonder harde wegen, kon worden tegengewerkt door de Argentijnse leiding op de Falklandeilanden na het verlies van de meeste van hun helikopters. Afgezien van enkele gevechten door de Argentijnse commando”s 601 en 602, die leidden tot enige, zij het zeer korte, gevechten langs de opmarsroutes ten zuiden van Teal Inlet, verliep de Britse opmars naar het gebied van Mount Kent vrijwel zonder gevecht.

De verovering van Goose Green had voor de Britten een tweede route naar Stanley geopend en generaal Moore, die na de aankomst van de versterkingen de leiding over de landmacht overnam, hechtte er groot belang aan dat beide brigades in gelijke mate bij de aanval werden betrokken. Nadat het 2nd Parachute Battalion Bluff Cove al had bezet met op eigen gezag “gevorderde” helikopters, moest ook de rest van de 5th Brigade daarheen worden gebracht. Aangezien de weinige beschikbare helikopters nauwelijks voldoende waren om de brigades te bevoorraden, moesten de twee Guards-bataljons van de 5de Brigade (Welsh Guards en Scots Guards) per landingsschip naar Bluff Cove worden gebracht vanuit San Carlos rond de zuidpunt van het eiland. Om de dreiging van verliezen door U-boten of luchtaanvallen te minimaliseren, werden de troepen verdeeld over meerdere afzonderlijke scheepstransporten en over meerdere nachten.

De gevechten van de eerste week hadden niet alleen de Argentijnse luchtmacht in aantal verzwakt, maar veel van de resterende vliegtuigen waren door Brits afweervuur beschadigd en moesten worden gerepareerd. Bovendien was het weer na 1 juni soms zo slecht dat er geen luchtaanvallen mogelijk waren. Daarom konden de Argentijnen hun acties pas op 4 juni hervatten met een sporadische luchtaanval door zes “Daggers” op Britse stellingen op Mount Kent. Dit was ook de reden waarom de nieuw aangekomen troepen en hun commandanten van de 5e Brigade zich tot dan toe niet bewust waren van het grote gevaar van de Argentijnse vliegtuigen.

In de nacht van 7 op 8 juni werden twee compagnieën van de Welsh Guards (ongeveer 220 man) samen met een veldhospitaal als laatste troepentransport van San Carlos naar de oostkant van het eiland gebracht. Het veldhospitaal zou geland worden in Fitzroy, terwijl de twee compagnieën Bluff Cove als bestemming hadden. Onder andere door het slechte weer liep de reis van het schip vertraging op, waarvan de kapitein de uitdrukkelijke opdracht had niet verder te gaan dan Port Pleasant (d.w.z. naar Fitzroy). Daarom was het al klaarlichte dag voordat het veldhospitaal daar kon worden uitgeladen. Omdat er in de baai geen havenfaciliteiten waren, moest alles aan land worden gebracht met landingsvaartuigen of met Mexeflotes (gemotoriseerde pontons). Kort na de aankomst van het schip, vanwege het dreigende luchtgevaar, eisten marineofficieren herhaaldelijk dat de bewakers die zich benedendeks verdrongen het schip zouden verlaten. Toch bleven ze aan boord, met het argument dat ze naar Bluff Cove moesten worden gebracht en niet naar Fitzroy (het is een wandeling van ongeveer 10 tot 12 kilometer van Fitzroy naar Bluff Cove) en bovendien wilden ze geen afstand doen van hun bagage en uitrusting. Toen een majoor van de Royal Marines van de 5th Brigade uiteindelijk het bevel gaf om de twee compagnieën bewakers aan land te laten wachten om na het lossen van het schip met een landingsvaartuig naar Bluff Cove te worden gebracht, herriep de bevelhebber van het veldhospitaal (een luitenant-kolonel en toevallig de hoogste legerofficier aan boord) dit bevel en stond erop dat het lossen van het veldhospitaal voorrang had.

Vanaf Mount Harriet konden Argentijnse observatieposten met verrekijkers de masthoofden van de schepen in Fitzroy zien. Deze waarneming leidde tot de laatste grote gecombineerde Argentijnse luchtaanval van de oorlog. Daarbij vlogen sommige Argentijnse vliegtuigen eerst naar de Britse landingszone rond San Carlos om de Britse luchtverdediging en de “Sea Harriers” af te leiden door de daar liggende schepen aan te vallen. Daarbij werd het fregat Plymouth in de Falklands Sound geraakt door vier bommen die niet ontploften. De eigenlijke aanval werd zuidwaarts gevlogen door vijf “Skyhawks” naar Fitzroy, waar ze om 13:00 (plaatselijke tijd) de weinig beschermde schepen in de haven bombardeerden (de schepen hadden inmiddels terug moeten zijn in San Carlos). Twee bommen die niet ontploften raakten de RFA Sir Tristram, waarbij twee mannen omkwamen. Drie bommen die wel afgingen troffen de nog volle RFA Sir Galahad. De explosies en snel om zich heen grijpende vlammen doodden 47 man op Sir Galahad (waaronder alleen al 39 man van de Welsh Guards). In totaal raakten ook 115 mannen gewond bij de aanval (waarvan 75 licht).

Drie “Skyhawks” van Grupo 5, die tegen de avond het inmiddels zware afweervuur bij Fitzroy ontweken, brachten op de terugweg in Choiseul Sound een Brits landingsvaartuig tot zinken, dat met voertuigen op weg was van Goose Green naar Bluff Cove. Zij werden zelf het slachtoffer van de Sidewinder raketten van de oprukkende Sea Harriers even later.

Nadat ze hun posities rond Stanley hadden veiliggesteld, openden de Britten het offensief op de hoofdstad van het eiland. De aanval begon in de nacht van 11 september.

Bij zonsopgang op 12 juni wilde HMS Glamorgan, die de nachtelijke aanval van de infanterie op Mount Harriet had ondersteund met zijn boordkanon, terugkeren naar de vliegdekschipgroep. Hoewel de Britten op dat moment wisten dat de Argentijnen elke nacht aan de kust ten oosten van Stanley een mobiele lanceerbasis voor MM38 “Exocet” antischipraketten opzetten, probeerde het schip haastig voor zonsopgang naar de carrier terug te keren en kwam daarbij binnen het bereik van de Exocet. Gewaarschuwd door de scheepsradar kon het schip nog net de achtersteven van de naderende Exocet keren, zodat alleen het helikopterdek werd geraakt. De ontploffing van de raket en het daaropvolgende vuur doodde 13 bemanningsleden en verwondde er 15 (de “Exocet” op de Glamorgan eiste dus ongeveer evenveel slachtoffers in een paar seconden als de storm op Mount Longdon in zes uur). Niettemin slaagde de bemanning erin het vuur na korte tijd te doven en onder de bescherming van de vliegdekschipgroep terug te keren.

Op 12 juni stelde generaal Moore de aanval op Mount Tumbledown en Wireless Ridge een dag uit. In plaats daarvan vond die dag een reeks Argentijnse en Britse luchtaanvallen op elkaars posities plaats, waaronder de RAF die de laatste langeafstandsbommenwerperaanval (Black Buck VII) uitvoerde vanaf Ascencion Island naar Stanley Airport. De volgende dag, 13 juni, maakte het 2nd Parachute Battalion zich klaar voor de aanval op Wireless Ridge, een uitbreiding van het schiereiland in Port Stanley Bay, aan de voet waarvan de Moody Brook Barracks lagen van de vorige Britse bezetting van het eiland. Britse artillerie vuurde fel op de Argentijnse posities rond Stanley. Ten zuiden ervan bereidden de Scot Guards zich voor om de Mount Tumbledown aan te vallen, en achter hen de Gurkha”s, om de schuin daarachter gelegen Mount William aan te vallen, onmiddellijk na de val ervan. Deze aanvallen moesten ook in het donker plaatsvinden.

Net als op 11 juni begon het 2de Bataljon van de Scots Guards op 13 juni kort na 10 uur ”s avonds (plaatselijke tijd) zijn aanval op Mount Tumbledown, het sterkste punt in het vijandelijke front. Eerder, kort na 21.00 uur, rukte het 2e Parachutistenbataljon onder zijn nieuwe commandant, luitenant-kolonel Chaundler, ondersteund door artillerie en marinekanonnen, vanuit het noorden op tegen Wireless Ridge. Terwijl Mount Tumbledown werd verdedigd door het erkende Argentijnse 5th Marine Infantry Battalion, bevonden individuele compagnieën van verschillende regimenten zich op Wireless Ridge. Terwijl Mount Tumbledown zoals verwacht hardnekkig werd verdedigd, zodat de berg pas rond 10 uur de volgende ochtend volledig was bezet, rukten de parachutisten snel verder noordwaarts op. Ze passeerden het hoogste punt van de heuvel kort na middernacht en stopten toen alleen omdat ze nu beschoten werden door de hoger gelegen Mount Tumbledown, die nog steeds in Argentijnse handen was. Pas rond 6 uur ”s morgens (14 juni) gaf generaal Thompson toestemming om verder op te rukken naar Moody Brook Barracks (aan de westkant van de binnenbaai van Stanley) – en dus slechts “een paar honderd meter” naar de buitenwijken van Stanley. De Britse opmars naar Moody Brook leidde tot de enige Argentijnse tegenaanval van deze oorlog, die, slechts halfslachtig uitgevoerd, al na enkele minuten in een nederlaag eindigde.

De snelle mislukking van de tegenaanval en het verschijnen van de eerste Britse troepen zo dicht bij de stad hebben waarschijnlijk de “mentale ineenstorting” van het Argentijnse verzet veroorzaakt. Korte tijd later gaven de Argentijnse mariniers hun verzet op de oostelijke helling van Mount Tumbledown op en trokken zich terug in de richting van de stad. Vanaf de top van de berg konden de Britten nu ”s morgens overal de Argentijnse terugtochten waarnemen. Generaal Moore beval daarom een algemene opmars. s Middags naderden parachutisten en mariniers Stanley te voet vanuit het westen. Rond 15.00 uur landden helikopters met soldaten van het 40e Commando Bataljon per ongeluk op Sapper Hill, een heuvel van ongeveer 100 meter hoog direct ten zuiden van de stad. De helikopters, die veel verder naar het westen zouden landen, bij Mount William, landden bijna tussen Argentijnse troepen, die echter na een korte vuurwisseling de stad in vluchtten. Toen de eerste soldaten van het 45ste commando daar enige tijd later vanuit het westen verschenen met het bevel de heuvel te bestormen, kon pas na enkele schoten worden vastgesteld dat Sapper Hill al door hun eigen troepen was bezet. Zo kwam er een einde aan de laatste gevechten van de oorlog. Op dat moment werd in de stad al onderhandeld over een overgave van de Argentijnse troepen op de Falklandeilanden.

Einde van de oorlog

Al in de nacht van 14 juni hebben de Argentijnse gouverneur van de Malvinas, generaal Menéndez, en de commandant van het X.  Brigade, generaal Joffre, was het ermee eens dat met de val van Mount Tumbledown en Wireless Ridge, de situatie in Stanley onhoudbaar zou worden. Zij gaven daarom troepen die posities hadden ingenomen aan de kust ten oosten en ten zuiden van de eilandhoofdstad (om landingen af te weren) opdracht naar het westen te gaan, maar dit resulteerde slechts in de korte Argentijnse tegenaanval in de vroege ochtend bij Moody Brook. Na herhaalde belpogingen bereikte Menéndez rond 9.30 uur eindelijk staatshoofd generaal Galtieri in Buenos Aires. Na een beschrijving van de huidige situatie stelde Menéndez hem voor dat Argentinië VN-resolutie 502 zou aanvaarden (d.w.z. de terugtrekking van de Argentijnse troepen aanvaarden), maar Galtieri weigerde dit. Toen Galtieri hem vroeg aan te vallen in plaats van zich terug te trekken, hing hij op en zei dat hij kennelijk niet wist wat er op de Malvinas gebeurde. Volgens generaal Menéndez aanvaardde hij daarop het Britse aanbod om te praten.

Al op 6 juni hadden de Britten dagelijks een aanbod gestuurd om te praten met de Argentijnse bestuursambtenaren die het medische radionetwerk controleerden dat het ziekenhuis in Stanley verbond met alle nederzettingen op de eilanden. Ze reageerden niet, maar schakelden het netwerk ook niet uit. In de ochtend van 14 juni boden de Britten opnieuw gesprekken aan “om humanitaire redenen”. Kort na 13.00 uur reageerde de Argentijnse officier belast met het burgerlijk bestuur eindelijk en bood aan te praten over een staakt-het-vuren. Na verscheidene uren van onderhandelingen, kort voor 21.00 uur (plaatselijke tijd), ondertekenden de Argentijnse gouverneur van de Malvinas en opperbevelhebber van alle troepen op de archipel, Mario Menéndez, en generaal-majoor Jeremy Moore, bevelhebber van de Britse landstrijdkrachten op de Falklandeilanden, uiteindelijk een staakt-het-vuren dat niet alleen betrekking had op de opgesloten troepen rond Stanley, maar op alle soldaten op alle eilanden van de archipel. (Om dit laatste te bereiken werden de woorden “onvoorwaardelijke overgave” geschrapt, waarop Menéndez grote nadruk legde, ook al was het er uiteindelijk een). Het staakt-het-vuren trad in werking met de ondertekening (in feite waren de wapens al sinds de middag in rust rond Stanley). Vanwege de aanduiding van de tijd volgens verschillende tijdzones geven de media zowel 14 als 15 juni aan als de dag waarop de oorlog eindigde. De officiële (nominale) datum van de ondertekening staat op het document vermeld als 14 juni, 2359Z (23:59 Zulu).

Op 20 juni bezetten de Britten ook de Zuid-Sandwicheilanden, waar Argentinië op het eiland Zuid-Thule al (illegaal, in de ogen van de Britten) een onderzoeksstation had gevestigd en in 1976 de Argentijnse vlag had gehesen. Op die dag verklaarde de Britse regering eenzijdig het einde van de vijandelijkheden.

Het conflict duurde 72 dagen. Daarbij kwamen 253 Britten (waaronder 18 burgers) en 655 Argentijnen om het leven, waarvan 323 alleen al op de kruiser General Belgrano (onder de Argentijnse slachtoffers bevonden zich ook 18 burgers). Bij de onderhandelingen over een staakt-het-vuren op 14 juni sprak generaal Menéndez over meer dan 15.000 soldaten onder zijn bevel, maar bij een telling later bleek dat er niet meer dan 11.848 ongewonde krijgsgevangenen waren. Al op 20 juni werden alle gevangenen (op ongeveer 800 na) gerepatrieerd. Onder degenen die werden tegengehouden was generaal Menéndez. Toen de Argentijnen op 3 juli aankondigden dat zij kapitein (Flight Lieutenant) Glover – de enige Britse krijgsgevangene die op 21 mei boven Westfalen was neergeschoten – zouden vrijlaten, werden de overige krijgsgevangenen op 14 juli ook naar huis gebracht.

Op 18 juni trad president Galtieri af en werd vervangen door generaal Reynaldo Bignone.

Op 27 juli 1982 werd generaal Menéndez ontslagen uit alle militaire functies.

Op 15 september 1982 hieven Argentinië en Groot-Brittannië alle wederzijdse financiële sancties op.

Noch bij de wapenstilstandsonderhandelingen in Stanley, noch bij de repatriëring van de krijgsgevangenen was de Argentijnse regering betrokken. De Britten verklaarden eenzijdig de oorlog voorbij. Daarom vond en vindt Argentinië zichzelf niet verslagen – en om die reden heeft het tijdens de Algemene Vergadering van de VN in New York op 3 oktober 1982 opnieuw aanspraak gemaakt op het eigendom van de Falklandeilanden.

Op 12 oktober 1982 vond een overwinningsparade plaats in Londen. Vooraf reikte premier Thatcher medailles uit aan ongeveer 1250 soldaten.

Op 17 oktober 1982 stationeerde het Verenigd Koninkrijk een nieuw luchtbewakingssquadron (Vlucht 1435) met vier F-4 Phantom gevechtsvliegtuigen in Port Stanley. De Phantoms werden in 1992 vervangen door modernere Tornado F.3”s, die in 2009 werden vervangen door de Eurofighter Typhoon.

Een door Argentinië in de Algemene Vergadering van de VN op 4 november 1982 ingediende resolutie, gesteund door onder andere de VS, om de Brits-Argentijnse onderhandelingen over de toekomst van de archipel te hervatten, leidde tot teleurstelling bij de Britse regering en wordt beschouwd als de eerste diplomatieke nederlaag in het conflict.

Op 7 januari 1983, de herdenking van de Britse bezetting van de eilanden in 1833, bracht premier Thatcher een bezoek aan de archipel, waar ongeveer 6000 soldaten permanent aanwezig zullen blijven. Britse banken verstrekten eind januari 1983 met goedkeuring van de regering een lening van 170 miljoen pond aan Argentinië.

Op 28 februari 1983 begon het Verenigd Koninkrijk met de uitbreiding van Port Stanley Airport en vanaf 28 juni 1983 met de bouw van een nieuwe luchtmachtbasis ten zuiden van Port Stanley, die vanaf 1985 werd voltooid onder de naam RAF Mount Pleasant.

Argentinië keerde terug naar de democratie op 9 december 1983.

Op 19 oktober 1989, na langdurige besprekingen in Madrid, die pas na Spaanse bemiddeling tot stand kwamen, verklaarden de twee partijen in het conflict de oorlog (juridisch-officieel) voorbij. Maar pas iets later, reeds in april 1990, verklaarde Argentinië de Falklandeilanden en alle aangrenzende gebieden, d.w.z. alle Britse eilanden in de Antarctische wateren (Brits Antarctisch Gebied), tot een integrerend deel van de toen pas opgerichte Argentijnse provincie Vuurland. Het conflict over de eilanden is dan ook nog steeds niet opgelost.

Na een toenadering tussen de nieuwe regering Macri en het Verenigd Koninkrijk is in 2017 begonnen met de identificatie van 123 naamloze Argentijnse soldaten die begraven liggen op de begraafplaats bij Darwin. Het ICRC heeft de leiding en de kosten worden gelijkelijk verdeeld tussen de twee landen.

Militair

De Falklandoorlog illustreerde de kwetsbaarheid van schepen op open zee, zowel voor raketten als voor onderzeeërs. Als gevolg daarvan werden oorlogsschepen steeds vaker gebouwd met brandvertragende materialen en nieuwe soorten brandblussystemen (halonen als blusmiddelen, enz.). De Exocet raketten werden een bestseller op alle continenten. Britse schepen hadden geen verdedigingssysteem voor de korte afstand; dergelijke systemen werden in de jaren na de Falklandoorlog onmiddellijk door bijna alle marines ingevoerd of ontwikkeld.

Ook voor de strijdkrachten die te land opereren heeft de oorlog tal van conclusies opgeleverd. Met name aan Britse zijde werden anti-tank handwapens en anti-tank geleide raketten zoals de MILAN met succes ingezet tegen Argentijnse veldversterkingen. Vier lichte pantservoertuigen, FV101 Scorpion en FV107 Scimitar, van de Britse verkenningsmacht hadden hun waarde bewezen bij de ondersteuning van de infanterie.

Door eenzijdige persberichten in Europa en de VS werden de Argentijnse troepen in de eerste verslagen na de oorlog nogal negatief afgeschilderd. Volgens deze verslagen werden aan Argentijnse zijde eenheden ingezet die niet gewend waren aan vergelijkbare klimaatomstandigheden. Daardoor waren hun veerkracht en operationele capaciteit duidelijk beperkt. De Argentijnse eenheden waren meestal dienstplichtigen uit het hete en vochtige binnenland. De Britse eenheden bestaande uit beroepsmilitairen van het Parachute Regiment en de Royal Marines konden daarentegen in Schotland en Noorwegen worden getraind. Alleen het Argentijnse 5e mariniersbataljon werd geacht voorbereid te zijn op inzet in de droge en koude klimaatzone.

In feite kwamen slechts drie van de twaalf Argentijnse infanteriebataljons die in de Falklands werden ingezet uit de “hete en vochtige” noordelijke Argentijnse provincie Corrientes. De overige eenheden waren voornamelijk afkomstig uit de grote steden van de provincie Buenos Aires, en vier van de bataljons kwamen uit Patagonië en Vuurland (waaronder de twee bataljons van de mariniers), waarvan de klimatologische omstandigheden sterk leken op die van de Falklandeilanden. De persoonlijke uitrusting van de soldaten werd aangepast aan de klimatologische omstandigheden op de eilanden (opvallend was dat de jonge soldaten uit het warme noorden, die voornamelijk van het platteland afkomstig waren, het leven in de open lucht of in tenten beter aankonden dan een groot deel van de dienstplichtigen uit het koudere zuiden). In het officiële verslag over de ervaringen van een van de Britse brigadecommandanten (Wilson) staat dan ook: “De vijand was niet incompetent en niet bang. Hij was niet slecht uitgerust of uitgehongerd. Het gebruik van zijn vliegtuigen was zeer gedurfd. De posities van zijn verdediging waren goed gekozen en ze waren zeer goed aangelegd. Hij vocht zeer vaardig en met grote moed. Sommige van zijn eenheden verzetten zich tot de laatste man.” Deze beschrijving wordt bevestigd in de meeste gedetailleerde verslagen die oorlogsveteranen later over individuele gevechten schreven.

De onherbergzame klimaatomstandigheden aan het begin van de zuidelijke winter op de Falklandeilanden stelden de krachten van beide partijen echter zwaar op de proef. Voor het eerst sinds de Winteroorlog en de daaropvolgende operaties van de Wehrmacht in Finland vanaf 1941 tijdens de Tweede Wereldoorlog werden er weer infanteriegevechten uitgevochten in de subpolaire klimaatzone. De bijzondere kenmerken van deze klimaatzone waren, naast de hoge windsnelheden in het laaggelegen terrein, de kou en de vochtigheid van de grond, die de beschermende werking van leren gevechtslaarzen verminderden. Zo kwamen voor het eerst na de Eerste Wereldoorlog weer gevallen van loopgraafvoet voor aan Britse zijde. Om die reden werden vervolgens laarzen met een PTFE-membraan (ook wel Gore-Tex genoemd) ontwikkeld, aangezien alleen rubberen laarzen beschikbaar waren als verder geschikt schoeisel. Er werden lessen geleerd voor de kleding, de velduitrusting en de bewapening van de infanterie. Dit omvatte onder meer de invoering van wind- en waterdichte kleding met PTFE-membranen die openstaan voor dampdiffusie.

Het Britse standaardgeweer L1 A1 SLR, een variant van de FN FAL zelflader zonder continu vuur, bleek niet meer te voldoen. Er kon geen nachtkijker worden gemonteerd voor nachtelijke gevechten en het had geen telescoopvizier.

Er konden ook lessen worden geleerd voor de opleiding en over de psychologie van een soldaat en zijn bereidheid om binnen de kleine gevechtsgemeenschap door cohesie te vechten. Verschillen in training werden vooral duidelijk tussen de parachutisten en de leden van de garderegimenten. Een vast onderdeel van de opleiding is daarom sindsdien ook een mentaal, maar ook fysiek veeleisende training, onder andere via abseiloefeningen.

Verdere lessen werden geleerd in medische dienst en in zelfhulp en kameraadschappelijke hulp. Vanwege het klimaat en het weer – kou leidt tot samentrekking van de aderen, het aanbrengen van een infuus via een perifere of centrale veneuze toegang is voor een onervaren en ongetrainde soldaat in gewonde toestand niet mogelijk – werd een volumevervanging rectaal uitgevoerd via een flexibele plastic katheter. De eerste ervaring met cryogene middelen in de vorm van natuurlijke hypothermie werd opgedaan bij de verzorging van gewonden. Bloedverlies en de daaropvolgende fysieke schok werden zo tot een minimum beperkt. Tegelijkertijd moesten de soldaten als geheel, maar vooral de gewonden, beschermd worden tegen onderkoeling. Ondanks deze ervaringen is alleen vandaag de dag in de VS toonaangevend onderzoek gaande naar deze “eerste verzorging” van een polytraumaslachtoffer met cryogene middelen om hem stabiel te houden tot volledige verzorging in een ziekenhuis plaatsvindt.

Aan zowel Britse als Argentijnse zijde waren de meeste doden en gewonden echter niet het gevolg van gevechten tussen de twee legers, maar waren zij voor het overgrote deel slachtoffers van luchtaanvallen op schepen die door bommen of raketten werden getroffen (zelfs het leger leed iets meer dan de helft van zijn slachtoffers door het bombardement op de Sir Galahad). Het relatief hoge aantal civiele zeelieden dat tijdens het conflict het leven liet, weerspiegelt ook het enorme belang van de marine en de scheepvaart aan beide zijden. Aan Britse zijde waren 45 gevorderde en gecharterde koopvaardijschepen betrokken, die meer dan een half miljoen ton voorraden vervoerden (waaronder ongeveer 400.000 ton brandstof). Argentinië daarentegen werd door de Britse onderzeeërs zeer snel afgesneden van de aanvoer over zee naar de eilanden, zodat de allerlaatste eenheden die nog inderhaast naar de Malvinas werden gebracht, slechts met een deel van hun uitrusting per vliegtuig konden worden aangevoerd, waar zij uiteindelijk echter de verdediging meer hinderden dan hielpen.

Commissie voor de evaluatie van de Falklandeilanden

In oktober 1982, na het einde van de oorlog, werd een Brits onderzoek gehouden door de Falklands Island Review Committee, onder leiding van Lord Franks, naar de gebeurtenissen rond het begin van de Falklandoorlog. In het onderzoek, dat in het geheim bijeenkwam, gaf Margaret Thatcher toe dat de Argentijnse aanval op de archipel voor de Britse regering als een verrassing kwam. De regering had deze stap, die “dom” werd geacht, niet verwacht. De Britse inlichtingendienst achtte het al sinds 1977 mogelijk dat Argentinië de eilanden zou aanvallen, maar pas op 26 maart 1982 presenteerde het ministerie van Defensie een plan om het gebied te verdedigen. De premier gaf in haar dagboek aan geschokt te zijn door de in dit plan genoemde mogelijkheid een aanval niet af te kunnen slaan, maar ze achtte de invasie nog steeds onwaarschijnlijk. In oktober 1982 beschreef zij het moment waarop zij op 31 maart informatie ontving dat een Argentijnse aanval op handen was, als het ergste moment van haar leven.

Peter Carington, die op 5 april 1982 was afgetreden als Brits minister van Buitenlandse Zaken, steunde Margaret Thatchers verklaringen dat ook hij een aanval uitgesloten achtte.

Op 18 januari 1983 presenteerde de regering het officiële eindrapport van de Falkland Islands Review (ook bekend als Frank”s Report) aan het parlement. Het rapport verklaarde dat de regering niets had gedaan om Argentinië te provoceren tot een aanval op de Falklandeilanden. Ook bleek de regering de aanval niet te kunnen voorzien. Niettemin werd aanbevolen het verzamelen en analyseren van inlichtingen te verbeteren. De oppositie noemde de conclusies van het rapport een whitewash en een verdoezeling van de werkelijke resultaten.

Politieke gevolgen

De Argentijnse militaire junta, die onder sterke interne druk stond als gevolg van een ernstige economische crisis, had de annexatie van de Falklandeilanden gebruikt voor binnenlandse politieke doeleinden. De oorlog had dus binnenlandse gevolgen voor Argentinië. De nederlaag van het land dwong president Leopoldo Galtieri op 18 juni, na hevige demonstraties in het land, al na enkele dagen af te treden. Galtieri werd vervangen door generaal Reynaldo Bignone. Het land keerde terug naar de democratie op 9 december 1983.

Op lange termijn maakte het debacle een einde aan de regelmatige inmenging van het Argentijnse leger in de politiek en bracht het het in diskrediet bij de samenleving. In Comodoro Rivadavia, de zetel van het Argentijnse rechtsgebied, werden 70 officieren en onderofficieren beschuldigd van onmenselijke behandeling van soldaten tijdens de oorlog.

De nederlaag van Argentinië maakte een einde aan het militaire alternatief voor het oplossen van het Beagle-conflict, tot dan toe de voorkeursoptie van de haviken in de Argentijnse regering, en leidde later tot de ondertekening van het verdrag tussen Chili en Argentinië in 1984.

De oorlog tussen Argentinië en Groot-Brittannië eindigde met de gevangenneming van de binnenvallende troepen zonder formeel vredesverdrag. Argentinië heeft zijn claim op de Falklandeilanden nooit ingetrokken; tot op de dag van vandaag (maart 2013) hernieuwt elke Argentijnse regering de claim van het land op de archipel. Elk jaar hernieuwt Argentinië zijn aanspraak op de eilanden voor het VN-comité voor dekolonisatie. In de weken rond de 30e verjaardag van het begin van de oorlog in april 2012 heeft president Cristina Fernández de Kirchner, een linkse populiste in de Peronistische traditie van haar land, de toon tegenover Groot-Brittannië opnieuw verscherpt.

De journalist Jürgen Krönig schreef hierover in 2012 in het weekblad Die Zeit:

In Argentinië werden de soldaten aan het begin van de oorlog gevierd als helden, maar kort na het einde van de oorlog werden zij door velen als mislukkelingen beschouwd. Veel oorlogsveteranen voelen zich genegeerd door het officiële beleid van het land.

De exploratie van olievelden bij de Falklandeilanden door bedrijven met een Britse vergunning heeft het conflict volgens de Argentijnse regering verergerd. President Kirchner klaagde: “Onze natuurlijke hulpbronnen – visvoorraden en oliereserves – worden geplunderd.”

In een referendum op 10 en 11 maart 2013 hebben de inwoners van de Falklandeilanden zich met 99,8% uitgesproken voor handhaving van de status quo als Brits overzees gebiedsdeel. De Argentijnse regering beschreef het referendum als een “juridisch waardeloze manoeuvre”.

Slachtoffers en oorlogskosten

Oorlogskosten: ongeveer 2,5 miljard Britse pond.

Oorlogskosten: onbekend

Het opruimen van de talrijke mijnen duurde tot eind 2020 en werd officieel afgesloten met een ceremonie op 14 november 2020.

Medische gevolgen van de oorlog

In 2001 doken in het Verenigd Koninkrijk politiek gemotiveerde actiegroepen op die beweerden dat het aantal gevechtsslachtoffers aan beide zijden lager was dan het aantal teruggekeerde veteranen dat zich van het leven beroofde omdat zij leden aan posttraumatische stressstoornis (PTSS). Hoewel verschillende studies hadden aangetoond dat ongeveer een vijfde van de soldaten na de oorlog symptomen van PTSS ondervond, leidde dit zelden tot een “abnormaal leven” later. De neutraliteit van dergelijke studies, die vaak tot verschillende conclusies komen, wordt betwist, vooral omdat de numerieke basis waarop zij gebaseerd zijn meestal klein is. Een groep van 2000 veteranen, waaronder een aantal soldaten die op de Falklandeilanden hadden gezeten, beweerde in 2002 dat er na de oorlog geen adequate medische of psychologische zorg was geweest voor ernstige posttraumatische stressstoornissen. Hun zaak tegen het Ministerie van Defensie ging in 2003 helemaal naar het Hooggerechtshof, maar het Hooggerechtshof verwierp de beweringen als overdreven en onbewezen. Tijdens het proces kon het ministerie aantonen dat na de oorlog alle PTSS-patiënten die dat wensten als intramurale patiënten werden behandeld met de “best mogelijke methoden van dat moment” (“in overeenstemming met de hedendaagse beste praktijken”). De rechter liet er vervolgens geen twijfel over bestaan dat volgens hem sommige zeer ernstig zieke patiënten niet goed waren behandeld, maar hij vond geen bewijs van systematische verwaarlozing van PTSS-patiënten door het ministerie, en daarom wees hij de zaak af.

Eerder, in 2001, beweerden andere actiegroepen in Argentinië en het Verenigd Koninkrijk dat binnen 20 jaar na het einde van de oorlog het aantal Argentijnse veteranen dat zelfmoord pleegde als gevolg van PTSD was gestegen tot 125. De verschillende groepen gaven echter zeer uiteenlopende cijfers voor zowel Argentinië als het Verenigd Koninkrijk, die echter in de loop van de tijd toenamen, met als rechtvaardiging dat er geen betrouwbare statistieken beschikbaar waren. In een verslag uit 2003 van de British Association for Counselling and Psychotherapy werd beweerd dat 300 veteranen zelfmoord hadden gepleegd. In 2013 schreef het Britse tijdschrift Dailymail dat SAMA (South Atlantic Medal Association), een organisatie die veteranen van de Falklandoorlog vertegenwoordigt, beweerde dat 264 Britse veteranen van de Falklandoorlog zelfmoord hadden gepleegd. Dit aantal zou het aantal Britse slachtoffers, 255, overtreffen. Maar nauwkeuriger cijfers kunnen niet eens uit goede Britse statistieken worden gehaald. In een artikel op de radio Deutschlandfunk van 1 april 2006 werd het aantal zelfmoorden door veteranen van het Argentijnse leger volgens de informatie van een lijder op precies “454” geschat, wat meer zou zijn dan het aantal gesneuvelden. Zoals in de andere gevallen werd echter geen concrete statistische basis gegeven en werden er geen vergelijkingen gemaakt met het “normale” zelfmoordpercentage van de burgerbevolking of met dat in andere legers in de wereld.

Discussie over kernwapens aan boord van Britse schepen

In april 1982 gingen sommige Britse schepen rechtstreeks van hun patrouilles in de Noord-Atlantische Oceaan, waar zij met intercontinentale ballistische raketten uitgeruste onderzeeërs van de Sovjetmarine moesten bewaken, naar de Zuid-Atlantische Oceaan. Het was toen dus eigenlijk al duidelijk dat zeer waarschijnlijk enkele van de schepen nucleair bewapend waren. Niettemin werd dit feit in de jaren negentig in de anti-regeringspers gepresenteerd als “geheime informatie” en een “sensatie”. Vooral de links-liberale Guardian eiste destijds opheldering over de kernwapens. Na verschillende weigeringen van de Britse regering spande de krant een rechtszaak aan voor het recht op informatie en won na jaren procederen. Op 5 december 2003 bevestigde het Britse Ministerie van Defensie dat verschillende schepen tijdens de oorlog kernwapens aan boord hadden gehad. Het gebruik van de wapens was echter vanaf het begin uitgesloten. Bovendien was geen van deze schepen de Zuid-Amerikaanse wateren binnengevaren. De Argentijnse president Néstor Kirchner eiste op 7 december 2003 een officiële verontschuldiging van Groot-Brittannië en zei dat zijn land ten onrechte was bedreigd en in gevaar gebracht door Britse kernwapens. De toenmalige Britse premier Tony Blair verwierp deze eis echter als ongepast.

In juni 2005 bevestigde de Britse regering officieel dat aan het begin van de oorlog de fregatten HMS Broadsword en HMS Brilliant tactische kernwapens van het type MC (600) aan boord hadden, die vooral waren ontwikkeld voor gebruik tegen Sovjetonderzeeërs in de Atlantische Oceaan die bewapend waren met nucleaire intercontinentale raketten. Dit waren geen “kernbommen” in de algemene zin, zoals soms in de pers werd voorgesteld, maar een soort “dieptebommen”, of beter gezegd, zelfgerichte anti-onderzeeboottorpedo”s met een groot bereik en een grote actieradius, speciaal gericht tegen de diepduikende grote Sovjetonderzeeërs. De wapens konden dus niet op een zinvolle manier tegen Argentinië worden gebruikt. Om veiligheidsredenen en om het internationaal recht (d.w.z. het Verdrag van Tlatelolco van 1967, dat Zuid-Amerika tot “kernwapenvrije zone” verklaarde) niet te schenden, werden deze wapens overgebracht naar de vliegdekschepen HMS Invincible en HMS Hermes tijdens de reis naar de Zuid-Atlantische Oceaan, en vervolgens naar de bevoorradingsschepen RFA Fort Austin, RFA Regent en RFA Resource, die buiten de territoriale wateren van de Falklandeilanden bleven (en dus formeel het Verdrag van Tlatelolco niet schonden).

Over het algemeen kan worden gezegd dat de gebeurtenis natuurlijk uitgebreid is behandeld, vooral door Britse auteurs (waaronder veel militairen). Ook enkele Argentijnse auteurs hebben gepubliceerd (in het Spaans). In de Duitstalige wereld zijn er slechts zeer weinig publicaties die de oorlog militair-historisch behandelen.

Bronnen

  1. Falklandkrieg
  2. Falklandoorlog
  3. Luis L. Schenoni, Sean Braniff, Jorge Battaglino: Was the Malvinas/Falklands a Diversionary War? A Prospect-Theory Reinterpretation of Argentina’s Decline. In: Security Studies. Band 29, Nr. 1, 2020, ISSN 0963-6412, S. 34–63, doi:10.1080/09636412.2020.1693618.
  4. Im Vertrag heißt es „… his said Catholick Majesty [the king of Spain], to restore to his Britannick Majesty the possession of the port and fort called Egmont, cannot nor ought in any wise to affect the question of the prior right of sovereignty of the Malouine islands, otherwise called Falkland’s Islands.“ (Übersetzung aus dem französischen Original: Goebel: The Struggle for the Falkland Islands. New York, 1927, S. 358–359) Diese Stelle ist etwas zweideutig und wird deshalb von beiden Seiten unterschiedlich interpretiert (vgl. dazu auch R. Dolzer: Der völkerrechtliche Status der Falklandinseln (Malvinas) im Wandel der Zeit. (1986); Eddy, Linklater, Gillman: Falkland. Der Krieg vor den Toren der Antarktis. 1984, S. 56ff).
  5. ausführliche Zusammenfassung des Disputs in: Freedman: The Official History of the Falkland Campaign. Vol. 1, 2005, S. 1–20
  6. EDDY, Paul; LINKLATER, Magnus; GILLMAN, Peter(Editores) (1982). War in the falklands. The Full Story. Cambridge: Harper & Row. 294 páginas. ISBN 0-06-015082-3  !CS1 manut: Nomes múltiplos: lista de autores (link)
  7. White, Rowland (2006). Vulcan 607. London: Bantam Press. pp. 13–14. ISBN 978-0-593-05392-8. The price for Anaya”s blessing was approval for the navy”s plan to seize Las Malvinas, the Falkland Islands
  8. Bicheno 2006, p. 25: “A basic assumption underlying the conflict was that the British were, in the opinion of the war”s main architect, Admiral Jorge Anaya, unworthy heirs to a glorious heritage, the men mainly maricones… to call a man a maricón does not question his heterosexuality; but it definitely impugns his physical and moral courage. Anaya was Naval Attaché in London from January 1975 to January 1976 … He returned to Argentina, making no attempt to conceal his contempt for all things British.”
  9. Middlebrook 1989, p. 1: “He was an ardent ”Malvinist” … Anaya was enthusiastic, and his orders in the last days of 1981 were to set in train that tragic series of events.”
  10. ^ Margaret Thatcher and the Falklands, su telegraph.co.uk, url visitato il 12 febbraio 2009.«It was a minor skirmish in a remote part of the world, but Margaret Thatcher”s triumph in liberating the Falkland Islands in 1982 set the seal on Britain reclaiming its status as a major world power.»
  11. ^ Margaret Thatcher and the Falklands, su telegraph.co.uk, url visitato il 12 febbraio 2009.«But the revival of Britain”s status as a major world major power can be traced back directly to that bleak morning on March 19, 1982 when a group of Argentine scrap metal merchants hoisted their national flag on the remote British colonial outpost of South Georgia in the Falkland Islands.»
  12. ^ 6 Pucaras, 4 T-34 Mentor and 1 Short Skyvan
  13. ^ A simple free-fall bomb in a low-altitude release impacts almost directly below the aircraft, which is then within the lethal fragmentation zone of the explosion. A retarded bomb has a small parachute or air brake that opens to reduce the speed of the bomb to produce a safe horizontal separation between the bomb and the aircraft. The fuze for a retarded bomb requires that the retarder be open a minimum time to ensure safe separation.
  14. ^ 21/27 May: 9 Dagger, 5 A-4C, 3 A-4Q, 3 A-4B & 2 Pucara
  15. ^ Location: “Bomb Alley” San Carlos Water, Falkland Islands
Ads Blocker Image Powered by Code Help Pro

Ads Blocker Detected!!!

We have detected that you are using extensions to block ads. Please support us by disabling these ads blocker.