Nandadynastie

Samenvatting

De Nanda-dynastie regeerde in het noordelijke deel van het Indiase subcontinent in de 4e eeuw v. Chr. en mogelijk in de 5e eeuw v. Chr. De Nanda”s overwonnen de Shaishunaga dynastie in de Magadha regio van Oost-India, en breidden hun rijk uit naar een groter deel van Noord-India. Oude bronnen verschillen aanzienlijk over de namen van de Nanda-koningen en de duur van hun heerschappij, maar op basis van de boeddhistische traditie, vastgelegd in de Mahavamsa, schijnen zij geregeerd te hebben van ca. 345-322 v. Chr.

Moderne historici identificeren in het algemeen de heerser van de Gangaridai en de Prasii die in oude Grieks-Romeinse verslagen wordt genoemd als een Nanda-koning. De kroniekschrijvers van Alexander de Grote, die in 327-325 v. Chr. Noordwest-India binnenviel, karakteriseren deze koning als een militair machtig en welvarend heerser. Het vooruitzicht van een oorlog tegen deze koning leidde tot een muiterij onder de soldaten van Alexander, die zich uit India moesten terugtrekken zonder een oorlog tegen hem te voeren.

De Nanda”s bouwden voort op de successen van hun voorgangers Haryanka en Shaishunaga, en stelden een meer gecentraliseerd bestuur in. Volgens oude bronnen vergaarden zij grote rijkdom, waarschijnlijk als gevolg van de invoering van een nieuwe munt en een nieuw belastingstelsel. Oude teksten suggereren ook dat de Nanda”s niet populair waren bij hun onderdanen vanwege hun lage status, hun buitensporige belastingheffing en hun algemene wangedrag. De laatste Nanda koning werd omvergeworpen door Chandragupta Maurya, de stichter van het Maurya Rijk, en diens mentor Chanakya.

Zowel Indiase als Grieks-Romeinse tradities karakteriseren de stichter van de dynastie als van lage komaf. Volgens de Griekse historicus Diodorus (1e eeuw v. Chr.) vertelde Porus aan Alexander dat de hedendaagse Nanda-koning de zoon van een barbier zou zijn. De Romeinse historicus Curtius (1e eeuw CE) voegt daaraan toe dat deze barbier volgens Porus de minnaar van de voormalige koningin werd dankzij zijn aantrekkelijke uiterlijk, de toenmalige koning op verraderlijke wijze vermoordde, zich het oppergezag toe-eigende door zich voor te doen als voogd voor de toenmalige prinsen, en later de prinsen vermoordde.

De Jain-traditie, zoals vastgelegd in de Avashyaka Sutra en Parishta-parvan, bevestigt de Grieks-Romeinse verslagen, waarin staat dat de eerste Nanda-koning de zoon was van een barbier. Volgens de 12e eeuwse tekst Parishta-parvan was de moeder van de eerste Nanda koning een courtisane. De tekst vermeldt echter ook dat de dochter van de laatste Nanda koning trouwde met Chandragupta, omdat het gebruikelijk was dat Kshatriya meisjes hun echtgenoten kozen; dit impliceert dus dat de Nanda koning beweerde een Kshatriya te zijn, dat wil zeggen een lid van de krijgersklasse.

De Puranas noemen de stichter van de dynastie Mahapadma, en beweren dat hij de zoon was van de Shaishunaga koning Mahanandin. Maar zelfs deze teksten wijzen op de lage geboorte van de Nandas, wanneer zij stellen dat Mahapadma”s moeder behoorde tot de Shudra klasse, de laagste van de varnas.

Aangezien de claim van de barbiersafstamming van de stichter van de dynastie wordt bevestigd door twee verschillende tradities, de Grieks-Romeinse en de Jain, lijkt deze betrouwbaarder dan de Puranische claim van de Shaishunaga-afstamming.

De boeddhistische traditie noemt de Nanda”s “van onbekende afkomst” (annata-kula). Volgens de Mahavamsa was de stichter van de dynastie Ugrasena, die oorspronkelijk “een man van de grens” was: hij viel in handen van een roversbende en werd later hun leider. Later verdreef hij de zonen van de Shaishunaga koning Kalashoka (of Kakavarna).

K. N. Panikkar stelde dat de Nandas de enige Kshatriyas in India waren “ten tijde van de Mauryas” en M. N. Srinivas stelde dat de “andere Kshatriya kasten zijn ontstaan door een proces van kaste-mobiliteit vanuit de lagere kasten”:  177

Er is weinig eensgezindheid tussen de oude bronnen over de totale duur van de Nanda-regering of hun regeringsperiode. Zo kent de Matsya Purana alleen al aan de heerschappij van de eerste Nanda-koning 88 jaar toe, terwijl sommige manuscripten van de Vayu Purana de totale duur van de Nanda-regering op 40 jaar stellen. De 16e eeuwse boeddhistische geleerde Taranatha kent 29 jaar toe aan de Nanda”s.

Het is moeilijk een precieze datum vast te stellen voor de Nanda en andere vroege dynastieën van Magadha. Historici Irfan Habib en Vivekanand Jha dateren de Nanda heerschappij van ca. 344-322 v. Chr. en baseren zich daarbij op de Sri Lankaanse boeddhistische traditie die stelt dat de Nanda”s 22 jaar regeerden. De historicus Upinder Singh dateert de Nanda heerschappij van 364

Volgens een andere theorie, gebaseerd op astronomische berekeningen, besteeg de eerste Nanda-koning de troon in 424 v. Chr. Voorstanders van deze theorie interpreteren de Hathigumpha-inscriptie ook zo dat “Nandaraja” (de Nanda-koning) bloeide in jaar 103 van het Mahavira-tijdperk, dus in 424 v. Chr.

De 14e eeuwse Jain schrijver Merutunga vermeldt in zijn Vichara-shreni dat koning Chandra Pradyota van Avanti in dezelfde nacht stierf als de Jain leider Mahavira. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Palaka, die 60 jaar lang regeerde. Daarna kwamen de Nanda”s aan de macht in Pataliputra en veroverden de Avanti-hoofdstad Ujjayini. De heerschappij van de Nanda”s, waarin negen koningen regeerden, duurde 155 jaar, waarna de Maurya”s aan de macht kwamen. Volgens de Shvetambara Jain traditie stierf Mahavira in 527 voor Christus, wat zou betekenen dat de Nanda heerschappij – volgens Merutunga”s geschriften – duurde van 467 voor Christus tot 312 voor Christus. Volgens historicus R.C. Majumdar kunnen alle chronologische details van Merutunga weliswaar niet worden aanvaard zonder bevestigend bewijs, maar ze kunnen niet worden afgedaan als volledig onbetrouwbaar tenzij ze worden tegengesproken door meer betrouwbare bronnen.

De Boeddhistische, Jain en Puranische tradities stellen allemaal dat er 9 Nanda koningen waren, maar de bronnen verschillen aanzienlijk over de namen van deze koningen.

Volgens de Grieks-Romeinse verslagen omvatte de heerschappij van de Nanda twee generaties. Zo suggereert de Romeinse historicus Curtius (1e eeuw CE) dat de stichter van de dynastie een barbier was die koning werd, en dat zijn zoon de laatste koning van de dynastie was, die door Chandragupta ten val werd gebracht. De Griekse verslagen noemen slechts één Nanda-koning – Agrammes of Xandrames – die een tijdgenoot van Alexander was. “Agrammes” kan een Griekse transcriptie zijn van het Sanskriet woord “Augrasainya” (letterlijk “zoon of afstammeling van Ugrasena”, Ugrasena is de naam van de stichter van de dynastie volgens de boeddhistische traditie).

De Purana”s, samengesteld in India rond de 4e eeuw CE (maar waarschijnlijk gebaseerd op eerdere bronnen), vermelden ook dat de Nanda”s twee generaties lang regeerden. Volgens de Puranische traditie was de stichter van de dynastie Mahapadma: de Matsya Purana kent hem een ongelooflijk lange heerschappij toe van 88 jaar, terwijl de Vayu Purana de lengte van zijn heerschappij vermeldt als slechts 28 jaar. De Purana”s vermelden verder dat Mahapadma”s 8 zonen na hem in totaal 12 jaar achtereen regeerden, maar noemen slechts één van deze zonen: Sukalpa. Een Vayu Purana schrift noemt hem “Sahalya”, wat blijkbaar overeenkomt met de “Sahalin” die genoemd wordt in de Boeddhistische tekst Divyavadana. Dhundiraja, een commentator op de Vishnu Purana, noemt een van de Nanda koningen Sarvatha-siddhi, en stelt dat zijn zoon Maurya was, wiens zoon Chandragupta Maurya was. De Purana”s zelf spreken echter niet van enige relatie tussen de Nanda en de Maurya dynastieën.

Volgens de Sri Lankaanse boeddhistische tekst Mahavamsa, geschreven in Pali, waren er 9 Nanda koningen – broers die elkaar opvolgden en in totaal 22 jaar regeerden.

De hoofdstad van de Nanda lag in Pataliputra (bij het huidige Patna) in de Magadha-regio van Oost-India. Dit wordt bevestigd door de Boeddhistische en Jain tradities, en ook door het Sanskriet toneelstuk Mudrarakshasa. De Puranas verbinden de Nandas ook met de Shaishunaga dynastie, die heerste in de Magadha regio. De Griekse verslagen vermelden dat Agrammes (geïdentificeerd als een Nanda koning) de heerser was van de Gangaridai (de Ganges vallei) en de Prasii (waarschijnlijk een transcriptie van het Sanskriet woord prachyas, letterlijk “oosterlingen”). Volgens de latere schrijver Megasthenes (ca. 300 v. Chr.) lag Pataliputra (Grieks: Palibothra) in het land van de Prasii, wat verder bevestigt dat Pataliputra de Nanda-hoofdstad was.

Het Nanda-rijk lijkt zich te hebben uitgestrekt van het huidige Punjab in het westen tot Odisha in het oosten. Een analyse van verschillende historische bronnen – waaronder de oude Griekse verslagen, de Puranas en de Hathigumpha-inscriptie – suggereert dat de Nanda”s Oost-India, de Ganges-vallei en tenminste een deel van Kalinga beheersten. Het is ook zeer waarschijnlijk dat zij de Avanti-regio in Centraal-India beheersten, wat het voor hun opvolger Chandragupta Maurya mogelijk maakte het huidige Gujarat in West-India te veroveren. Volgens de Jain-traditie onderwierp de Nanda-minister het hele land tot aan de kustgebieden.

De Puranas stellen dat de Nanda koning Mahapadma de Kshatriya”s vernietigde, en onbetwiste soevereiniteit verkreeg. De Kshatriya”s die door hem zouden zijn uitgeroeid zijn Maithalas, Kasheyas, Ikshvakus, Panchalas, Shurasenas, Kurus, Haihayas, Vitihotras, Kalingas, en Ashmakas.

De Amaravathi hoard van met stempels gemerkte munten heeft keizerlijke standaardmunten opgeleverd die teruggaan tot de Nandas en andere dynastieën van Magadha, waaronder de Mauryas; maar het is niet zeker wanneer deze regio door de Magadhan-heersers werd geannexeerd.

Sommige inscripties van Kuntala land (Noord-Mysore) suggereren dat de Nanda”s er ook heersten, wat een deel van het huidige Karnataka in Zuid-India omvatte. Deze inscripties zijn echter vrij laat (ca. 1200 CE), en kunnen daarom in deze context niet als betrouwbaar worden beschouwd. Het Magadha-rijk omvatte delen van Zuid-India tijdens het bewind van de Maurya”s – de opvolgers van de Nanda”s – maar er is geen bevredigend verslag van hoe zij dit gebied onder controle kregen. Bijvoorbeeld, een inscriptie ontdekt in Bandanikke vermeldt:

het Kuntala land (dat de noordwestelijke delen van Mysore en de zuidelijke delen van het Bombay Presidency omvatte) werd geregeerd door de nava-Nanda, Gupta-kula, Mauryya koningen; daarna regeerden de Rattas, na wie de Chalukyas kwamen; daarna de Kalachuryya familie; en na hen de (Hoysala) Ballalas.

Alexander de Grote viel het noordwesten van India binnen ten tijde van Agrammes of Xandrames, die door moderne historici doorgaans wordt geïdentificeerd als de laatste Nanda-koning – Dhana Nanda. In de zomer van 326 v. Chr. bereikte Alexanders leger de rivier de Beas (Grieks: Hyphasis), waarachter zich het Nanda-gebied bevond.

Volgens Curtius vernam Alexander dat Agrammes 200.000 infanterie, 20.000 ruiters, 3000 olifanten en 2000 strijdwagens te paard had. Diodorus geeft het aantal olifanten op als 4000. Plutarch blaast deze aantallen aanzienlijk op, behalve de infanterie: volgens hem bestond de Nanda-macht uit 200.000 infanterie, 80.000 cavalerie, 6.000 olifanten en 8.000 strijdwagens. Het is mogelijk dat de aan Alexander gemelde aantallen waren overdreven door de lokale Indiase bevolking, die de stimulans had om de invallers te misleiden.

Het Nanda-leger kreeg niet de kans het op te nemen tegen Alexander, wiens soldaten bij de rivier de Beas muitten en weigerden verder het oosten in te trekken. De soldaten van Alexander waren in 330 v. Chr. in Hecatompylos voor het eerst begonnen met hun terugkeer naar hun vaderland, en de harde tegenstand die zij in de daaropvolgende jaren in Noordwest-India hadden ondervonden, had hen gedemoraliseerd. Ze muitten toen ze geconfronteerd werden met het machtige Nanda leger en dwongen Alexander zich terug te trekken uit India.

Er is weinig informatie over de Nanda-administratie bewaard gebleven. De Puranas beschrijven de Nanda koning als ekarat (“enkele heerser”), wat suggereert dat het Nanda rijk een geïntegreerde monarchie was in plaats van een groep van vrijwel onafhankelijke feodale staten. De Griekse verslagen suggereren echter de aanwezigheid van een meer gefedereerd bestuurssysteem. Arrianus vermeldt bijvoorbeeld dat het land voorbij de Beas geregeerd werd door “de aristocratie, die hun gezag met rechtvaardigheid en gematigdheid uitoefenden”. De Griekse verslagen vermelden de Gangaridai en de Prasii afzonderlijk, hoewel ze suggereren dat deze twee geregeerd werden door een gemeenschappelijke vorst. De historicus H.C. Raychaudhuri theoretiseert dat de Nandas gecentraliseerde controle hadden over hun kerngebieden in het huidige Bihar en Uttar Pradesh, maar aanzienlijke autonomie toestonden in de grensgebieden van hun rijk. Dit wordt gesuggereerd door boeddhistische legenden, die stellen dat Chandragupta niet in staat was de Nanda”s te verslaan toen hij hun hoofdstad aanviel, maar wel succesvol was toen hij geleidelijk de grensgebieden van hun rijk veroverde.

De Nanda koningen schijnen het Magadha koninkrijk van hun Haryanka en Shaishunaga voorgangers te hebben versterkt, waardoor het eerste grote rijk van Noord-India ontstond. Historici hebben verschillende theorieën naar voren gebracht om het politieke succes van deze dynastieën van Magadha te verklaren. Pataliputra, de hoofdstad van Magadha, werd van nature beschermd door zijn ligging op de kruising van de Ganges en de Son. De Ganges en zijn zijrivieren verbonden het koninkrijk met belangrijke handelsroutes. Het had vruchtbare grond en toegang tot hout en olifanten uit de aangrenzende gebieden. Sommige historici hebben gesuggereerd dat Magadha relatief vrij was van de Brahmaanse orthodoxie, wat wellicht een rol heeft gespeeld in het politieke succes; het is echter moeilijk de juistheid van deze bewering te beoordelen. D. D. Kosambi theoretiseerde dat Magadha”s monopolie op de ijzerertsmijnen een belangrijke rol speelde in zijn keizerlijke expansie, maar historicus Upinder Singh heeft deze theorie betwist, door erop te wijzen dat Magadha geen monopolie op deze mijnen had, en dat de ijzerwinning in de historische Magadha-regio veel later begon. Singh merkt echter op dat het aangrenzende Chota Nagpur Plateau rijk was aan vele mineralen en andere grondstoffen, en de toegang daartoe zou voor Magadha een troef zijn geweest.

Ministers en geleerden

Volgens de Jain traditie was Kalpaka de minister van de eerste Nanda koning. Hij werd minister met tegenzin, maar nadat hij het ambt had aanvaard, moedigde hij de koning aan tot een agressief expansionistisch beleid. De Jain teksten suggereren dat de ministeriële ambten van het Nanda Rijk erfelijk waren. Bijvoorbeeld, na de dood van Shakatala, een minister van de laatste Nanda koning, werd zijn positie aangeboden aan zijn zoon Sthulabhadra; toen Sthulabhadra het aanbod weigerde, werd Shakatala”s tweede zoon Shriyaka aangesteld als minister.

De Brihatkatha-traditie beweert dat de stad Pataliputra onder de Nanda-regering niet alleen de verblijfplaats werd van de godin van de materiële welvaart (Lakshmi), maar ook van de godin van de geleerdheid (Sarasvati). Volgens deze traditie leefden opmerkelijke grammatici als Varsha, Upavarsha, Panini, Katyayana, Vararuchi en Vyadi tijdens de Nanda periode. Hoewel veel van dit verhaal onbetrouwbare folklore is, is het waarschijnlijk dat sommige van de grammatici die aan Patanjali voorafgingen, in de Nanda-periode leefden.

Rijkdom

Verschillende historische bronnen verwijzen naar de grote rijkdom van de Nanda”s. Volgens de Mahavamsa was de laatste Nanda koning een schatbewaarder, en vergaarde hij rijkdommen ter waarde van 80 kotis (800 miljoen). Hij begroef deze schatten in de bedding van de Ganges rivier. Hij verwierf nog meer rijkdom door belasting te heffen op allerlei voorwerpen, waaronder huiden, gommen, bomen en stenen.

Een vers van de Tamil-dichter Mamulanar verwijst naar “de onnoemelijke rijkdom van de Nandas”, die “later door de overstromingen van de Ganges werd weggevaagd en ondergedompeld”. Een andere interpretatie van dit vers stelt dat deze rijkdom verborgen was in het water van de Ganges. De 7e-eeuwse Chinese reiziger Xuanzang noemt de “vijf schatten van de zeven kostbare stoffen van koning Nanda”.

De Griekse schrijver Xenophon vermeldt in zijn Cyropaedia (4e eeuw v. Chr.) dat de koning van India zeer rijk was, en ernaar streefde te bemiddelen in de geschillen tussen de koninkrijken van West-Azië. Hoewel Xenophon”s boek de gebeurtenissen van de 6e eeuw v. Chr. beschrijft (de periode van Cyrus de Grote), speculeert historicus H.C. Raychaudhuri dat het beeld dat de schrijver van de Indiase koning heeft, gebaseerd kan zijn op de eigentijdse Nanda-koning.

De Kashika, een commentaar op Panini”s grammatica, vermeldt Nandopakramani manani – een door de Nandas ingevoerde meetstandaard. Dit kan een verwijzing zijn naar hun invoering van een nieuw muntsysteem en munten met ponsmerken, die wellicht verantwoordelijk waren voor een groot deel van hun rijkdom. Een muntschat die in het oude Pataliputra is gevonden, behoort waarschijnlijk tot de Nanda-periode.

De bevolking van het Nanda-rijk bestond uit aanhangers van het hindoeïsme, het boeddhisme en het jainisme. De Nanda”s en de Maurya”s lijken de religies uit de regio Groot-Magadha te hebben gepatroneerd, namelijk het jainisme, het Ajivikisme en het boeddhisme. De heersers van het rijk hielden zich echter nooit bezig met de bekering van hun onderdanen tot andere godsdiensten en er is geen bewijs dat deze heersers een hedendaagse godsdienst discrimineerden.

In de pre-Nanda periode werd het Vedische Brahmanisme gesteund door verschillende kleinere koningen, die de Brahmaanse priesters beschermden. De afnemende macht van deze koningen onder het meer gecentraliseerde bewind van Nanda en Maurya lijkt de Brahmanen hun beschermheren te hebben ontnomen, met als gevolg het geleidelijke verval van de traditionele Vedische samenleving.

De Jain traditie suggereert dat verschillende Nanda ministers geneigd waren tot het Jainisme. Toen Shakatala, een minister van de laatste Nanda koning, stierf, weigerde zijn zoon Sthulabhadra het ambt van zijn vader te erven, en werd in plaats daarvan een Jain monnik. Sthulabhadra”s broer Shriyaka aanvaardde het ambt.

Pataliputra Voussoir Boog

Een granieten stenen fragment van een boog, ontdekt door K.P. Jayaswal in Kumhrar, Pataliputra, is geanalyseerd als een fragment van een sluitsteen uit de pre-Maurya-Nanda periode van een klaverbladvormige poort met metselaarstekens van drie archaïsche Brahmi letters die waarschijnlijk een Torana versierden. De wigvormige steen met inkeping heeft aan twee zijden Mauryaanse polijsting en was verticaal opgehangen.

Volgens K.P Jayaswal wordt het Nanda tijdperk in drie bronnen genoemd. De Hathigumpha inscriptie van Kharavela vermeldt dat Nandaraja in de Nanda periode 103 jaar kanaal aanlegde. Volgens Al beruni werd de Sriharsha jaartelling gebruikt in gebieden van Kannauj en Mathura en was er een verschil van 400 jaar tussen de Sriharsha jaartelling en de Vikrama jaartelling waardoor het 458 v.C. zou zijn, waarvan de attributen overeenkwamen met de Nanda koningen. Volgens de 12de eeuwse Yedarava inscriptie van Chalukya koning Vikramaditya VI, waren Nanda era samen met vikram era en Shaka era omvangrijk die werden afgeschaft ten gunste van een nieuwe Chalukyan era, maar andere geleerden hebben geoordeeld dat de bewijzen te mager zijn om iets sluitend te maken.

Alle historische verslagen zijn het erover eens dat de laatste Nanda-koning niet populair was bij zijn onderdanen. Volgens Diodorus vertelde Porus aan Alexander dat de huidige Nanda-koning een man was met een “waardeloos karakter”, en niet gerespecteerd werd door zijn onderdanen omdat men dacht dat hij van lage afkomst was. Curtius stelt ook dat volgens Porus de Nanda-koning door zijn onderdanen werd veracht. Volgens Plutarch, die beweert dat Androkottos (geïdentificeerd als Chandragupta) Alexander ontmoette, verklaarde Androkottos later dat Alexander gemakkelijk het Nanda-gebied (Gangaridai en Prasii) had kunnen veroveren omdat de Nanda-koning door zijn onderdanen werd gehaat en veracht, omdat hij slecht was en van lage afkomst. De Sri Lankaanse boeddhistische traditie verwijt de Nanda”s hebzucht en het heffen van onderdrukkende belastingen. De Puranas van India bestempelen de Nanda”s als adharmika, wat aangeeft dat zij zich niet hielden aan de normen van dharma of rechtschapen gedrag.

De Nanda-dynastie werd omvergeworpen door Chandragupta Maurya, die werd gesteund door zijn mentor (en latere minister) Chanakya. Sommige verslagen vermelden Chandragupta als lid van de Nanda familie. Zo beschrijven de 11e eeuwse schrijvers Kshemendra en Somadeva Chandragupta als een “zoon van de echte Nanda” (purva-Nanda-suta). Dhundiraja, in zijn commentaar op de Vishnu Purana, noemt Chandragupta”s vader Maurya; hij beschrijft Maurya als een zoon van de Nanda koning Sarvatha-siddhi en een jagersdochter genaamd Mura.

De boeddhistische tekst Milinda Panha vermeldt een oorlog tussen de Nanda generaal Bhaddasala (Sanskriet: Bhadrashala) en Chandragupta. Volgens de tekst leidde deze oorlog tot de slachting van 10.000 olifanten, 100.000 paarden, 5.000 wagenmenners en een miljard voetsoldaten. Hoewel dit natuurlijk overdreven is, suggereert het dat de omverwerping van de Nanda-dynastie een gewelddadige aangelegenheid was.

Bibliografie

Bronnen

  1. Nanda Empire
  2. ^ Schwartzberg, Joseph E. (1978). A Historical atlas of South Asia. Chicago: University of Chicago Press. p. 145, map XIV.1 (a). ISBN 0226742210.
  3. ^ a b M. B. Chande (1998). Kautilyan Arthasastra. Atlantic Publishers. p. 313. ISBN 9788171567331. During the period of the Nanda Dynasty, the Hindu, Buddha and Jain religions had under their sway the population of the Empire
  4. ^ a b c Irfan Habib & Vivekanand Jha 2004, p. 12.
  5. ^ a b c d R. K. Mookerji 1966, p. 5.
  6. Heinrich von Stietencron: Hindu Myth, Hindu History. Religion, Art, and Politics. Permanent Black, Delhi 2005, ISBN 81-7824122-6, S. 87.
  7. Michael Witzel: Das alte Indien (= Beck”sche Reihe. 2304). Beck, München 2003, ISBN 3-406-48004-7, S. 70.
Ads Blocker Image Powered by Code Help Pro

Ads Blocker Detected!!!

We have detected that you are using extensions to block ads. Please support us by disabling these ads blocker.